Fotografie: gebruik van een externe flitser

Accessoires voor je flitser

Externe flitser

Hier worden een paar technieken opgesomd en begrippen uitgelegd.

Flitser accessoires

Een eenvoudige softbox voor je slave flitser

Diffusor

Automatische flitsers worden vaak uitgerust met een diffusor, dit is een half-doorzichtige plaat dat je over de flitskop schuift (soms doet de diffusor ook gebruik als catcheye bij bounce-flitsen, zie voorbeeld onderaan deze pagina). De oorspronkelijke bedoeling van de diffusor is het licht van de flitser meer te verspreiden zodat ook breedhoeklenzen gebruikt kunnen worden, maar de diffusor geeft ook een zachter licht, omdat er meer indirekt licht is (met een diffusor straalt de flitser over een brede hoek en wordt er meer licht door de omgeving weerkaatst). Sommige flitsers hebben een dergelijke ingebouwde diffusor, maar je kan ook een zeer dunne zakdoek losjes over de flitskop hangen. Dit is de goedkope alternatief op de softbox.

Softbox

De softbox is een accessoire dat je op de flitskop schuift en een groot lichtoppervlakte heeft: het is eigenlijk de commercieele uitvoering van de papieren zakdoek. De bedoeling is een zo groot lichtoppervlakte te creeren. Daardoor bekom je een meer difuus licht dat de persoon beter laat uitkomen. Schaduwen worden ook minder scherp afgetekend. Het akelig effekt van een direkte flits wordt daardoor vermeden.

Met de softbox kan je ook "uitbranders" vermijden (dat is een vervlogen term uit de filmfotografie, waarbij reflekties op spiegelende oppervlaktes (specular reflexions) als zwarte stippen op de negatieven zichtbaar zijn). Maar deze reflekties kunnen ook de TTL-lichtmeting van fototoestellen in de war sturen, waardoor de foto onderbelicht is. Voor een fotosessie krijgen modellen vaak een matte fond-de-teint om reflekties van de flits op het gezicht te vermijden, maar deze reflekties kunnen ook vermeden worden door een softbox.

Het richtgetal

Het richtgetal geeft aan hoeveel licht een flitser kan produceren. Het is het produkt afstand * opening. Van de flitser links in beeld is het richtgetal 22 (vol vermogen) en 8 (laag vermogen), dus 8 keer zwakker. Zowel opening als afstand zijn kwadratische waarden (met een opening half zo groot, of een afstand dubbel zo lang komt er een kwart van het licht op de sensor).

Richtgetallen worden altijd gegeven voor een gevoeligheid van 100 ASA/ISO en een "normale" openingshoek (voor flitsers die met een zoom uitgerust zijn). Een openingshoek wordt als normaal beschouwd als het de oppervlakte van een 50mm-lens volledig bestrijkt.

Ik heb ook nog een flitser van metz met een richtgetal van 40. Dit is een zeer hoge waarde. Gebruik je de flitser op zijn maximaal vermogen, dan zullen de foto's er "washed out" uitzien: achtergrond totaal zwart en voorkant bijna volledig wit omdat de omgevingslicht totaal onderdrukt wordt door de sterke flitser (witteverfexplosieverschijnsel).

Bij studioflitsers wordt er niet gewerkt met een richtgetal omdat de fotograaf meestal meer dan één flitser gebruikt. Accessoires maken het uitrekenen van de geschikte opening nagenoeg onmogelijk. Het richtgetal is geen lineaire waarde, het vermogen (uitgedrukt in Joule) is dat wel.

Bounce flitsen

Bounce-flitsen, let op de catchlight

Bij bounce flitsen wordt de flitskop schuin naar het plafond gericht. Bij bounce-flitsen moet je de diffusor, dat nu als een soort reflektor dienst doet (catchlight) in een speciale half-open stand gebruiken (zie foto links). Daardoor wordt er wat meer licht naar het model gestuurd: de ogen krijgen een fonkeling en je vermijd dat de ogen in de schaduw van de wenkbrauwen zitten (typisch aan amateur bounce flitsen!). Bij sommige flitsers heb je een aparte diffusor en catchlight (bijvoorbeeld bij de speedlite 580EX van Canon), maar in de meeste gevallen kan de diffusor als catchlight gebruikt worden.

De flitselectronika zal sterker flitsen om het verlies aan licht te compenseren. Je moet er wel rekening mee houden dat het beschikbaar flitsvermogen beperkt is: kon je met direct flitsen tot 10 meter reiken, dan zal het bereikt beperkt worden tot bijvoorbeeld 5 meter of minder.

Bounce kan je moeilijk gebruiken zonder belichtingsautomatiek, want je kan niet bepalen hoeveel licht het plafond weerkaatst. Met uitsluitend een diffusor is het nog te doen (als je weet hoeveel licht de diffusor tegenhoudt).