Fotografie: de nadelen van een supercompact-toestel

Klein maar beperkt in de mogelijkheden

Nadelen van de supercompact

Het kan natuurlijk zijn dat je maar occasioneel bezig bent met fotografie. Als je enkel foto's neemt tijdens de vakantie dan is een dure en zware reflex een beetje een overkill. Met een paar tips over het gebruik van een compact toestel kan je aanvaardbare foto's maken.

Hier bespreken we in het kort de nadelen van de supercompact-fototoestellen. Het probleem is dat de markt super-compacts vraagt, waardoor het aantal betere (prosumer) compact-toestellen sterk aan het dalen is. Olympus had vroeger de uitstekende Camedia-reeks, maar deze volledige produktielijn werd afgevoerd omdat er te weinig vraag was.

Ruis

Een eigenschap van superkleine sensoren is de hoge hoeveelheid ruis veroorzaakt door een aantal faktoren:

de kleine lens die maar weinig licht doorlaat
het overdreven groot aantal pixels, zodat er minder licht op iedere individuele pixel valt
thermische ruis: al die compacte electronika wordt behoorlijk warm en produceert extra ruis

Rechts heb je een ruisverloop van 64 ISO naar 800 ISO. Mijn computer wordt verlicht door een enkele kaars. Bij 64 en 100 ISO is de sluitertijd zo laag (ongeveer 1/5 seconde) dat het beeld bewogen was. Vanaf 200 ISO is er geen bewegingsonscherpte meer (sluitertijd 1/25 en breedhoek vergelijkbaar met een 25mm lens) maar bevat het beeld heelwat ruis. Zelfs bij 100 ISO is er trouwens al ruis in de donkere delen van het beeld, klik op de link voor een uitvergroting. Bij nog hogere ISO-waarden is het beeld totaal ongenietbaar geworden.

64 | 100 | 200 | 400 | 800

Andere nadelen

Supercompact: alle redelijkheid en alle nuttige funkties zijn verdwenen, maar het toestel past perfekt in je nep gucci-tasje.

Optica

Bij een superkleine sensor komen er storenden effekten te voorschijn (voornamelijk diffraktie). Dit wordt verder verder besproken op de pagina over kleine sensoren. Terwijl ruis eventueel kan verminderd worden als er betere sensoren gemaakt worden, is diffraktie een optisch verschijnsel dat altijd zal optreden.

Bedieningsgemak

Super-compacts fototoestellen worden gemaakt voor de amateur. Sommige instellingen zijn niet-regelbaar, terwijl andere instellingen (die door de beroepsfotograaf als essentieel beschouwd worden) enkel bereikt kunnen worden via menu. Bij een prosumer-compact of een reflex zijn alle belangrijke instellingen (de belichtingscompensatie, sluitertijd en diafragma trilogie, ISO-gevoeligheid, spot/center-weighted/average lichtmeting,..) door één druk op de knop instelbaar. Sensor cleaning en kaart formateren moeten wèl via menu-gebeuren, niet via één-druk-op-de-knop. Bij een compact-toestel van een vooraanstaand merk dat ik niet zal noemen kon sluitertijd en diafragma zelfs niet meer ingesteld worden, maar moest je je behelpen met voorgeprogrammeerde "scenes". Een gruwel.

Amateur-look and feel

Bij compact-toestellen gaat men zo ver dat men het "klikgeluid" van een reflextoestel gaat nabootsen door middel van een luidsprekertje! Hier heeft duidelijk de commercieele afdeling het voor het zeggen gehad. Je komt echt belachelijk over als je als beroepsfotograaf met een dergelijk toestel gaat werken.
Je moet je niet gekwetst voelen door hetgeen ik hier geschreven heb. Van de hoogte van hun EOS 1D MkII kijken beroepsfotografen ook neer op een amateurke zoals ik. Voor beroepsmensen is een 30D een "amateur-toestel", dat je L-lenzen gebruikt speelt niet mee.

Specifikaties die in de praktijk niet haalbaar zijn

Een compact-toestel van een groot merk heeft een 12 megapixel sensor en een gevoeligheid van 3200ISO. Zelfs voor een reflextoestel zijn dit uitstekende waarden. Totdat je merkt dat het beeld van die 12 megapixel wel enorm groot is, maar totaal aan detail mist. Je kan het beeld verkleinen tot een 3.3 megapixel (hoogte en breedte halveren) en je zal het verschil niet zien! En de hoge iso-waarde van 3200 wordt enkel bereikt door het signaal van 9 individuele sensoren op te tellen tot één enkele pixel, waardoor je automatisch een 9-voudige lichtgevoeligheid bekomt. In feite is de gevoeligheid van de sensor 400ISO gebleven. De resolutie is dan wel beperkt tot 1.3 megapixel. Maar het toestel wordt verkocht vanwege die 12 megapixel èn 3200 ISO, terwijl die eigenlijk niets voorstellen.

Ontbreken van noodzakelijke funkties

Compact-toestellen missen meestal een hotshoe, een aansluiting voor een externe flitser. Van zodra je je meer met fotografie gaat bezighouden, zal je merken dat de ingebouwde flitser absoluut niet op zijn taak berekend is. Als je creatief wilt werken zal je snel merken dat je tegen de grenzen van het toestel loopt (spelen met de scherptediepte).

Nodige accessoires?

De Traveler Slimline X5 werd in 2006 verkocht in de Aldi. Voor zijn prijs is dit geen slecht toestel (eerst aan 199€ verkocht, dan goedkoper). Maar een minpunt van het toestel is de zeer zwakke batterij (volledig geladen gaat de batterij maar 45 minuten mee). Gelukkig dat deze camera enorm veel verkocht werd (in Duitsland en in België), zodat er alternatieve leveranciers een reserve-batterij aanbieden via het internet. Maar hoe zou de situatie geweest zijn als de camera maar in kleine aantallen geproduceerd was geweest?

Wat je zeker niet kan met een compact-toestel: het fotograferen van vuurwerk (het beeld werd hier omgekeerd voor een mooier effekt).

Sommige toestellen gaan automatisch flitsen als er te weinig licht is (en de funktie kan niet uitgeschakeld worden), andere toestellen kunnen niet werken met een lange sluitertijd. Hier zijn de fixfocus toestellen wel in het voordeel (deze toestellen hebben geen focusinstelling omdat het beeld toch ongeveer scherp is vanaf ongeveer 1 meter tot op oneindig), maar fixfocus-toestellen zijn altijd veel te breedhoekig.