Fotografie

Overbelicht beeld corrigeren


Fotografie » TechTalk » Digitale doka » Kleur » filters voor portrets

Digitale fototoestellen hebben een beperkte dynamiek: bij fel licht is het beeld gemakkelijk overbelicht. Daarbij komt nog dat de sensoren extreem gevoelig zijn voor infra-rood licht waardoor er Infra-rood verblinding bij digitale fototoestellen kan optreden.

Zelfs al lijkt het beeld correct belicht, toch gaan subtiele details verloren, in het bijzonder de structuur van de huid. Dit is heel goed merkbaar op de foto hieronder. Dit vervelend effekt mag je niet vergelijken met high key fotografie waarbij het beeld bewust overbelicht wordt om speciale effekten te bekomen (maar waarbij het onderwerp zelf correct belicht wordt).

In dit voorbeeld is de infrarood verblinding sterk aanwezig omdat de huid de infra-rode straling reflekteert. Als je ooit met infrarood fotografie gewerkt hebt (met een aangepaste fototoestel zonder “hot mirror”), dan zal je het gemerkt hebben: de mensen zien er letterlijk lijkbleek uit. Het zijn spoken. En hetzelfde spookeffekt treed ook op bij portretfotografie (in mindere of meerdere mate).

Spiegelreflextoestellen hebben meer last van dit fenomeen want ze gebruiken een aparte lichtmeting (gescheiden van de beeldsensor). De lichtmeter heeft dezelfde gevoeligheidscurve als onze ogen (piek bij groen licht). Een overmaat aan infra-rood wordt niet door de lichtmeter gedetecteerd.

Zelfs met de laatste versie van Photoshop Creative Suite kan je overbelichte foto's niet automatisch corrigeren. Je moet manueel te werk gaan.

Een overbelichte foto is moeilijk te corrigeren: de beeldinformatie in de heldere delen is gewoon verdwenen (door overbelasting van de sensor of overflow bij de omzetting naar digitaal). De enige manier om het beeld te herstellen is helderheidsinformatie te gaan halen in de kanalen die niet overstuurd zijn.

Als er risico is dat het beeld overstuurd kan zijn, gebruik dan een lagere belichtingswaarde, bijvoorbeeld -0.6 EV. Typische rampscenario's zijn:

  • beelden met sterk contrast (model fel verlicht, donkere achtergrond)
  • fotografie bij ondergaande zon (wegens de overgevoeligheid van de sensor voor het rode en infra-rode lichtcomponent),
  • mister-verkiezingen waarbij de modellen onder de spots lopen (gloeilampen geven ook een overvloed aan infra-rood licht)
Bij ondergaande zon en bij spotverlichting bestaat 95% van de straling uit infra-rood: de zon en de spots stralen hoofdzakelijk warmte uit. Bij de ondergaande zon worden de blauwe, groene en gele lichtstralen door de atmosfeer tegen gehouden. Zonder atmosfeer zou de zon de ganse dag even veel licht geven totdat de zon de horizon raakt, om dan in een paar minuten te verdwijnen.

Hoe gaan we een overbelichte foto corrigeren?

Zwart/wit fotografie
is meer dan gewoon een
foto omzetten naar zwart/wit
Fotografen die met film werken (en in het bijzonder met een zwart/wit emulsie) weten dat ze speciale effekten kunnen bekomen door een filter voor de lens te plaatsen. Met een gele, orange of rode filter maak je de blauwe hemel donkerder en geef je in het algemeen meer contrast aan het beeld. Een dergelijke filter is ideaal voor landschapsfotografie omdat het ook de waas die over de foto's hangt verminderd.

De Olympus E400
kan intern de werking van
kleurfilters nabootsen!
Voor portretfotografie bestaat er een equivalent: de groene of blauwe filter. Omdat de huid een gele teint heeft wordt het donkerder weergegeven, en dat is juist wat we hier zoeken. Geel is namelijk complementair aan blauw.

Dit effect van kleurfilters kan je heel goed in Photoshop bekomen: kies "weergave" "tonen kanalen". Hieruit kies je het gewenste kanaal. Stel Photoshop zodanig in dat het kanaal in grijswaarden weergegeven wordt.

De eerste van de vier foto's is een normale zwart-wit foto (als je de kleurinformatie uit de foto haalt of je digitaal fototoestel gewoon in zwart/wit laat werken).

Rechts ervan zie je dezelfde foto in zwart/wit, maar met een rode, een groene en blauwe filter. De foto in kleur weergeven heeft natuurlijk weinig zin, want door de filter bevat het beeld slechts één kleur.

De derde foto is de normale foto in kleur, en de 4de foto is de kleurfoto waarbij we de kleurinformatie als helderheidsinformatie hebben gebruikt.


Kleurfoto omgezet naar zwart-wit
Origineel in kleur

Rood filter Groen filter Blauw filter

Als zwart/wit foto is het groene kanaal beter dan de gewone zwart/wit foto. Het relief van de borstkas komt beter naar voren, zonder het overdreven effect van de blauwe filter (bij landschapsfotografie geeft het rode filter eveneens een overdreven effect ten overstaan van het gele filter).

Nu willen we deze kleurinformatie gebruiken als helderheidsinformatie. Dit kan heel eenvoudig door het gewenste kanaal te selecteren en te copieren naar het klembord. Ga nu over naar Lab-weergave ("beeld" "modus") en kies het helderheidskanaal. Plak het beeld van het klembord en keer terug naar RGB-weergave. Het resultaat dat je bekom is de bewerke kleurfoto (vierde foto).

Je kan de mate van dekking van de helderheidsinformatie instellen, en dus de hoeveelheid effect instellen. In het voorbeeld is de dekking op 100% ingesteld om het effect beter te laten uitkomen.

Je kan ook de foto verbeteren door de niveau's in te stellen (het beeld donkerder te maken). De foto ziet er natuurlijker uit, maar bepaalde nuances zijn nog steeds niet merkbaar. Je bekomt het beste resultaat door beide effekten toe te passen: de kleurinformatie als helderheidsinformatie gebruiken, en dan nadien de onnatuurlijke kleuren bijwerken door selectief met niveau's te werken. Het bijwerken van één enkele foto kan gemakkelijk een uur in beslag nemen. Het is dus gemakkelijker een goede foto te nemen in de eerste plaats!

Paginas die volgens Google je zouden kunnen interesseren

Voorbeeld bij portretfotografie


Uiteindelijke kleurcorrectie
Soms is een foto enkel te redden met selective color


Geen correctie nodig als de foto goed belicht is

“Expose for highlights,
process for shadows”

Het is natuurlijk veel beter direct een goede foto te nemen, maar dit is niet altijd mogelijk (het model is bijvoorbeeld maar beschikbaar voor een uur). Door het beeld bewust te onderbelichten kan je infra-rood verblinding vermijden. Het citaat “expose for highlights, process for shadows” is het film-citaat dat omgekeerd wordt: zorg dat de heldere delen van het beeld correct belicht zijn, en corrigeer indien nodig de donkere delen.

Hier zijn de compacte fototoestellen in het voordeel ten opzichte van de spiegelreflexen. Compact fototoestellen gebruiken eenzelfde sensor voor het bepalen van de focus en belichting èn voor het maken van de foto. De software kan dus de overmaat aan infra-rood detecteren en het beeld corrigeren.

Spiegelreflextoestellen gebruiken onafhankelijke sensoren voor de foto (beeldsensor) en voor de meting (secondary image registration). De meetsensoren zijn monochrome sensoren die minder last hebben van infra-rood verblinding (de meetsensoren meten vooral het groen component omdat onze ogen daar het meest gevoelig voor zijn). Een overmaat aan infra-rood wordt niet gedetecteerd, waardoor het beeld overbelicht wordt. De nieuwe Canon 7D gebruikt kleurgevoelige helderheidssensoren die de kleuren kunnen differentiëren en een fotografische ramp kunnen vermijden.