Filters voor landschappen
Onscherp masker en lokaal contrast verhogen
Waas verwijderen
Fotografie » TechTalk » Computers » Onscherp masker en lokaal contrast verhogen
Een mailtje ontvangen over het bewerken van landschapfoto's. Kleurfilters werden vroeger vaak toegepast, maar ook speciale handelingen in de donkere kamer zijn mogelijk. Deze handelingen worden tegenwoordig nagebootst in Photoshop.

Unsharp Mask

Dit is de originele foto van de vragensteller. Naast de kleurfilters die op de andere pagina besproken zijn kunnen we nog andere handelingen doen. Dingen die reeds ten tijde van de filmfotografen toegepast werden. Een ervan is de "unsharp mask" (onscherp masker), dat tegenwoordig (verkeerd) vertaald wordt door "lokaal contrast verhogen". Er gaat echter een groot deel van de mysterie (gebonden aan dat vreemd "unsharp mask") verloren, daarom leg ik het onstaan van de handeling uit. Originele foto

Contact copie

Voor we de magie van de unsharp mask kunnen uitleggen moet ik de contact copie uitleggen.
Bij een contact copie wordt een beeld van het negatief bekomen zonder vergroter. Het beeld is evengroot als het negatief (daarom worden deze handelingen toegepast op grote negatieven). Men legt beide films over elkaar (met de zilver halide laag naar elkaar), boven het negatief (origineel), onder de onbelichte copie. Men belicht het geheel en men ontwikkelt de copie als negatief. Negatief × negatief = positief beeld. Niets nieuws onder de (gesluierde) zon. 		Contact copie
Bij unsharp mask gebruiken we specifiek fotopapier met een zeer hoog contrast (grade 5). Zou men een afdruk maken met de klassieke contact copie, dan zouden de meeste schakeringen verloren gaan. Het beeld zou extreem veel contrast bevatten en ongenietbaar zijn. Maar we temperen het contrast door een tweede origineel (dit keer positief). Het positief beeld (ontwikkelde zilverlaag) zit op een kleine afstand van de gevoelige laag en wordt onscherp waargenomen (vandaar de naam "unsharp mask"). Het positief beeld zal het contrast verminderen, behalve op de overgangen. Men bekomt dus een positief beeld met normaal contrast, behalve op de overgangen. Unsharp mask
De unsharp mask kunnen we zonder gevaarlijke chemicaliën toepassen op onze digitale foto. Er bestaat een kant-en-klare unsharp mask filter in Photoshop. Deze filter werkt echter op alle kleurkanalen, en soms is dit niet gewenst. Vaak bevatten bepaalde kleurkanalen overmatig veel ruis en als we het lokaal contrast verhogen zal de ruis meer zichtbaar zijn.

We selecteren hier het helderheidskanaal (of in geval van landschapsfotografie het rode kanaal dat de meeste informatie bevat) en passen de unsharp filter in Photoshop toe. Het resultaat is te zien rechts: het beeld lijkt scherper (geleerde kwasten zeggen dat de acutance verhoogd werd).

Deze procedure kan je opslaan in een handeling en dan met één funktietoets automatisch uitvoeren (bijvoorbeeld: auto levels, unsharp mask op het helderheidskanaal en rood kanaal als helderheid gebruiken).

Unsharp mask

Onscherp masker vernietigt fijne details


Denk je dat 10 pixels veel is?
Dit is een normale waarde met de Canon 50D (15 megapixels) en de (matige) kitlens EF-S 18-200.
Een probleem van de funktie "onscherp masker" (vooral in zijn digitale uitvoering) is dat kleine details verloren gaan. Het beeld lijkt scherper, maar we hebben met de grove borstel het beeld aangepakt.

Een eenvoudig voorbeeld zal dit verduidelijken. Veronderstel een beeld met één overgang. Door onvolkomenheden (kwaliteit van de lens, blur-filter in het fototoestel, ruis-onderdrukking, bewegingsonscherpte,...) is de overgang 10 pixels breed geworden. Als we de onscherpe filter toepassen krijgen we aan beide zijden van de overgang een band met tegengestelde helderheid: de overgang die 10 pixels breed was, is nu 20 pixels breed. Eventuele details die nog te zien waren in die extra 10 pixels zijn misschien verdwenen nu dat de "onzekerheidband" 20 pixels breed is geworden.

Onscherp masker zal je dan ook enkel toepassen op foto's die verkleind worden (waarbij die fijne details toch verdwijen. Door de onscherp masker toe te passen voor het verkleinen zorg je ervoor dat de foto voldoende details bevat.

Lokaal contrast verhogen

Zoals het "onscherp masker", is er ook een fotografische achtergrond bij het "lokaal contrast verhogen". Bij de ontwikkeling moet het bad regelmatig geschud worden om afbraakprodukten te spoelen en nieuwe reagenten aan te voeren. Als het bad minder geschud wordt, dan gebeuren er rare fenomenen: op plaatsen met heldere beeldelementen (ontstaan van donker metallisch zilver) raken de reagenten opgebruikt (rode wolk), waardoor de werking minder wordt: het contrast wordt automatisch beperkt. Maar details vallen juist meer op.

Deze handeling kan zowel bij het ontwikkelen van het negatief als bij het maken van een afdruk gebeuren. Vaak zal men het negatief normaal ontwikkelen (om te vermijden dat men de foto verliest door verkeerde ontwikkeling) en zal men spelen met de ontwikkelparameters bij het maken van een afdruk. Omdat het contrast gereduceerd wordt bij minder schudden zal men papier gebruiken met hoog contrast (grade 4).

“Unshap mask” is niet vergelijkbaar met “lokaal contrast verhogen”. De methode is totaal anders (gebruik van een positief masker of bad minder schudden), maar ook het effekt is verschillend:

  • Bij onscherp masker is de bedoeling de overgangen duidelijker te maken door de scherpte op die plaats te verhogen. Door deze funktie gaan eigenlijk fijne details verlopen: als een overgang over 3 pixels verloopt
    [100 100 100 100 130 160 190 200 200 200 200]
    dan zal nu de overgang over bijvoorbeeld 5 of 7 pixels verlopen
    [100 100 80 60 110 160 180 240 220 200 200]
    Er worden artefakten (in dit geval kleurartefacten) gecreërd: elementen die niet aanwezig zijn in het origineel beeld.

  • Bij lokaal contrast verhogen is de bedoeling anders: men probeert meer details zichtbaar te maken door een detail op een heldere achtergrond donkerder te maken, en een detail op een donkere achtergrond helderder te maken. Het contrast van het algemeen beeld wordt niet verhoogd, dit zou leiden tot oversturing.
Bron:
fijne details vallen niet goed op
Onscherp masker:
overgangen krijgen extra scherpte
Lokaal contrast verhogen:
details krijgen een contrast-boost

Het lokaal contrast verhogen wordt toegepast bij de overgang van een 16 bit RAW afbeelding naar een 8 bit JPEG, maar vooral bij het afdrukken: printers hebben een kleinere gamut, dat wil zeggen dat er weinig marge is: ofwel is het te donker, ofwel is het wit. Door alles een beetje naar de middenwaarden te verschuiven (contrastvermindering) heeft men een beeld waarin zowel de hooglichten als de schaduwen details bevatten. Het beeld wordt dan fletser, maar dit wordt voorkomen door het lokaal contrast te verhogen: kleine details in donkere delen helder maken en details in heldere delen donker maken. Printers passen dit altijd toe als de item "automatisch beeld verbeteren" aangevinkt staat. Nu weet je tenminste wat deze funktie doet!

Zowel de handeling "onscherp masker" als "lokaal contrast verhogen" gebruiken dezelfde Photshop handeling, maar met andere parameters. Voor de funktie "unsharp mask" gebruikt men een kleine straal (hoogstens een paar pixels) en een hoeveerheid van 200% of meer, om het lokaat contrast te verhogen gebruikt men een grotere straal (50 pixels) en een lagere hoeveelheid van maximaal 100%.

Het lokaal contrast verhogen kan ook gebruikt worden om dramatische effekten te bekomen, zoals op de foto rechts (Forges de Clabecq). De filter werd hier tweemaal achter elkaar toegepast. Dit effekt kon reeds bekomen worden bij ontwikkeling, door de ontwikkelbad minder te schudden en de ontwikkeling langer te laten duren. Op donkere plaatsen wordt de ontwikkelaar minder opgebruikt wordt komen de heldere details beter naar voren, maar ook de hemel (die aan een donker beelelement grenst) wordt sterker ontwikkeld.