Fotografie Accessoires Techtalk Sitemap Accessoires
Op deze pagina Top



Mail Marc Doigny
Extension tubes
Het gebruik van tussenringen
Macrofotografie
Er bestaat een goedkoop alternatief op dure macro-lenzen: namelijk de tussenring of extension tube. Deze wordt geplaatst tussen de body en de gebruikte lens. Tussenringen worden enkel toegepast bij reflextoestellen. Niet verwarren met extenders en converters.

Zonder extender | Met extender
EF100 MACRO USM
EFS 18-55
EF 28-135 IS USM
EF 70-200 L USM
Zonder extender | Met extender
extension tube
Een goedkope buis uit China,
meer moet dat niet zijn.

Voorbeelden

De hoogte van het icoontje (het volledig blad met het logo van Firefox) is precies 8mm. De foto's rechts dienen als voorbeeld; de camera heeft moeite om de gesatureerde kleuren correct weer te geven (dergelijke kleuren bestaan eigenlijk niet in werkelijkheid). Op de algemene pagina over macrofotografie is een real-life macro foto genomen met een EF-S 18-55 en extension tube te zien.

Tussenringen worden meestal per setje van 3 verkocht, zodat het effekt gedoseerd kan worden. Ik heb de drie ringen op elkaar gemonteerd voor het maximaal effekt.

Mijn eerste lens dat aan gebruikt werd is een specifieke macro-lens, de EF100 MACRO USM. Dit is een lens dat specifiek bedoelt is voor macro-fotografie, en het is dus normaal dat deze lens het grootse beeld geeft zonder tussenring. Deze lens geeft standaard een vergroting van 1X (een object van 10mm wordt geprojecteerd als een object van 10mm op de sensor). Met de tussenring (drie elementen) is het beeld dubbel zo groot: ideaal voor het fotograferen van zeer kleine objecten.

De tweede gebruikte lens is de kitlens EF-S 18-55. Deze lens kan van redelijk dichtbij scherpstellen (zonder tussenring), maar wat vooral opvalt is dat bij gebruik van de extender het beeld 7X groter wordt (dus nog groter dan bij gebruik van de macro lens met extender). De maximale vergroting bekom je bij een brandpuntsafstand van 30mm: dan kan het objectief zo dicht mogelijk tegen het onderwerp. Je hebt dus duidelijk geen macro-lens nodig: hetzelfde effekt kan je bekomen met de kitlens en een extender-setje. Waarom je een vergroting van 7X bekomt wordt verder uitgelegd.

Mijn derde lens is mijn vakantielens EF 28-135 IS USM. De extender geeft een vergroting van 5X. Het resultaat is een beeld dat groter is dan met de specifieke macro-lens zonder extender.

Mijn vierde lens is mijn sportlens EF 70-200 L USM. Met de extender is het beeld 4X groter geworden.

Wat hebben wij vandaag geleerd?

  • Dat je geen dure macro-lens nodig hebt voor macro-fotografie.
  • Dat er geen ogenschijnlijk geen verband is tussen de lenseigenschappen en de uiteindelijke vergroting die de extender geeft.

Hoe werkt een extender?

De beeldvergroting wordt op 2 manieren bereikt.

1- Beeldvergroting door dichter bij het onderwerp te komen

De extender maakt de optiek bijziend. Het is niet meer mogelijk op oneindig scherp te stellen, maar je kan het objectief veel dichter bij het onderwerp plaatsen. Bij sommige lenzen kan je het onderwerp tot tegen de lens plaatsen (met een hoge vervorming en een extreem beperkte scherptediepte!). Dit effekt speelt een rol bij alle lenzen, maar bij goede lenzen is dit het enige effekt dat een invloed heeft. De EF 70-200 kan scherpstellen vanaf 120cm. Met de extender is dat ongeveer 40 cm geworden (brandpuntafstand 200mm) en 7cm (brandpuntafstand 70mm) en dit verklaart de beeldvergroting.

Een minpunt van de beeldvergroting door dichter bij het onderwerp te komen is de hogere vervorming en het feit dat er minder licht op het onderwerp kan vallen (de lens zit in de weg!)

2- Beeldvergroting door uitsnede

De optiek van een reflextoestel bestaat uit een aantal lenzen. Bij de betere lenzen dient de laatste set om de lichtstralen meer evenwijdig te maken (dit is de lichtblauwe collimatorlens in de figuur hierboven). Men zegt dat de lens telecentrische eigenschappen heeft. Het is belangrijk dat de lichtstralen de sensor zo evenwijdig mogelijk raken om kleurfouten te vermijden. Als een extender gebruikt wordt, wordt de sensor kunstmatig naar achteren verschoven. Bij de meeste lenzen ontvangt de sensor maar een uitsnede van het beeld (rode divergerende lichtstralen). Bij een goedkope breedhoeklens is het effekt het meest zichtbaar. Bij een kwaliteitslens lopen de lichtstralen nagenoeg evenwijdig en is het effekt bijna nihil (groene lichtstralen). Het is niet verwonderlijk dat mijn beste lenzen ook de laagste vergroting geven als een tussenring gebruikt wordt.

Een minpunt van de beeldvergroting door uitsnede is dat er minder licht op de sensor valt.

Nog meer info


Met de specifieke macrolens EF 100 f/2.8 MACRO USM op f/8


Met de kitlens EF-S 18-55 en een extension tube


Extension tubes bestaan in twee uitvoeringen: de goedkope, die je op ebay kan kopen en die de electrische signalen van body naar de lens niet overdragen. Dit heeft als gevolg dat de lens niet meer automatisch bediend kan worden: auto-focus en diafragma werken niet meer. Als je gewoon bent te werken in manuele mode is dit geen probleem, de belichting regel je dan enkel door de sluitertijd want de opening blijft op maximum staan. Scherpstelling is wèl een probleem omdat de exacte scherpstelpunt moeilijk te bepalen is (en de scherptediepte is al beperkt ten gevolge van de grote opening). Bij de duurdere sets (vroeger bij Hama te koop) worden de contacten wel overgedragen en blijft de lens normaal werken. Zoals je kan zien (foto's links) is de scherptediepte beperkt (in ieder geval minder dan een vette bladluis!)

Om een correcte focus te bepalen is een "live preview" met 10X uitvergroting een aanrader (de recentere reflextoestellen hebben een dergelijk systeem).

Omdat er geen glas in het lichtpad zit moet je niet bang zijn dat je goedkope buis uit China de beeldkwaliteit nadelig zou beïnvloeden.

Chinees voor beginners
Chinees voor beginners

Chinees is echt niet moeilijk. Wat staat er in de tekst? "Deze tussenring is geschikt voor zowel portretfotografie (een paar borsten) als sportfotografie" (een lopend manneke). Met een beetje fantasie vertaal ik zonder moeite het rode boekje van Mao.

En nog twee foto's op de maximale vergroting dat ik met mijn kitlens kon bekomen (de bladluizen zijn 1 mm lang!). De gevoeligheid werd opgevoerd tot 400ISO zodat ik een voldoende korte sluitertijd kon gebruiken (1/400). De opening is niet instelbaar. Bladluizen zijn uitgerust met een dubbele uitlaat (de "antennes" op hun achterste), mieren zijn verzot op de gesuikerde oplossing dat door de bladluizen uitgescheiden wordt.

.