Naargelang het medium zullen er andere technieken toegepast moeten worden om de documenten te digitaliseren.

Voor het scannen van dia's is een flatbedscanner bruikbaar maar niet optimaal (beperkte optische resolutie). Dia's en negatieven zijn transparant en moeten van achteren belicht worden door een speciale lamp (soms standaard voorzien in de scanner). Normale foto's of boeken worden reflektief belicht. Voor het scannen van film is een aangepaste filmscanner het neusje van de zalm.

Je moet kiezen welke helderheidswaarden je zal gebruiken (de scansoftware doet dit meestal automatisch): het dynamisch bereik comprimeren zodat zowel heldere als donkere delen weergegeven worden (maar doorgans is een dergelijk beeld zeer flets), of spelen met de limieten, waardoor de meest heldere en de donkerste delen samengedrukt worden. De reden is dat het jpeg formaat met slechts 256 bits per kanaal (RGB) werkt: het is dus zeer moeilijk een beeld te laten passen in dit beperkt bereik. Scanners en fotobewerkingsprogramma's kunnen werken met 16 bits per kanaal (ruim voldoende voor een correcte weergave van zowel de helderste als de donkerste punten), waarbij nadien wordt overgeschakeld op jpeg voor het maken van foto-CD's en dergelijke.

Voor het scannen van diapositieven kan je ook je digitaal fototoestel gebruiken. Bij sommige fototoestellen kan je een filmstrookhouder (accessoire) bestellen. Richt het toestel en houder naar een witte muur en neem een foto van de dia. Zorg er wel voor dat er zo weinig mogelijk direct licht op het fototoestel zelf valt (de verlichting mag enkel de witte muur verlichten). Je kan ook een groot blad papier (A3) gebruiken als "achtergrond". Gebruik de maximale opening van je fototoestel zodat er niets van de achtergrond zichtbaar is (beperkte scherpetediepte). Vanwege de (gewenste) beperkte scherptediepte moet de dia perfekt vlak zijn.

Naargelang het fototoestel zal je de dia dichter bij of verder van de lens moeten houden. Bij compact-toestellen moet je de macro-funktie inschakelen; de strook moet je meestal op een paar centimeter van de lens houden. Bij reflextoestellen gebruik je best specifieke macro-lenzen (met een normale lens kan je maar vanaf een dertigtal centimeter scherpstellen).

Voor het inscannen van positieven gebruik ik zelf een speciale macro-lens (Canon EF 100 MACRO USM). De maximale opening van f/2.8 is ideaal voor ingekaderde dia's, maar voor positieven op strook is een opening van f/4 beter omdat de strook nooit perfekt vlak is. Voor het bekomen van de beste resultaten moet de ruwe kant (de kant met de gevoelige laag) naar het fototoestel gericht worden. Je zal verwonderd staan hoe scherp een dia van 30 jaar terug is!

Foto's hebben meestal een beperkte dynamiek (ze zijn wat flets): het inscannen zal dus geen problemen opleveren. Het is zinloos te scannen op een resolutie hoger dan 300 dpi (300 dots per inch): een foto is niet erg scherp en een hoge resolutie zal geen winst opleveren.

Het is heel goed mogelijk foto's in te scannen met een gewoon digitaal fototoestel:
• Zorg dat de foto evenwichtig verlicht wordt (geen reflekties van de lichtbron en geen kant dat meer belicht is dan de andere). De flitser zeker niet gebruiken.
• Plaats het toestel evenwijdig met de foto zodat er geen skew ontstaat
• Om optische vervormingen tegen te gaan gebruik je een redelijk lange brandpuntsafstand (50 à 100mm bij een reflex)
• De foto mag niet gebogen zijn (anders zijn misschien delen van de foto onscherp)
• Kies een relatief hoge sluitertijd als je geen vaste opstelling gebruikt (statief en foto in een houder): 1/250 is een goede waarde.

Negatiefstrook van een zwart/wit film	In photoshop omkeren en je hebt bruikbare beelden (kleur verwijderen en niveau aanpassen)

Zwart/wit negatieven (ook "reversal film" genoemd) kunnen op dezelfde manier ingescand worden: dus met scanner of fototoestel en aangepaste houder. Na het inscannen moet je in photoshop de helderheid omkeren (control-i). Sommige fototoestellen laten toe in zwart/wit te fotograferen, en sommigen hebben zelfs een speciale funktie voor het fotograferen van negatieven (z/w omkering).

Negatiefstrook van een kleurenfilm	In photoshop omkeren en kleurcorrectie doorvoeren Het resultaat is echter soms onbevredigend.

Scannen van kleurnegatieven gebeurt best met een echte fotoscanner (filmscanner)! Fotograferen van de filmstrook is mogelijk maar alle kleurschakeringen zijn in een heel beperkt gebied (gamut) geconcentreerd en je fototoestel, met zijn beperkte 8 bits-kanaal, kan deze gecomprimeerde kleurschakeringen niet opnemen. Als je de foto inverteert zal je merken dat alle kleurinformatie verstopt zit in een blauwe zweem. Probeer je de kleuren "uit te strekken" (shift-control-L in photoshop), dan bekom je soms vreselijke effekten, vooral als de negatief onderbelicht was. Enkel een scanner dat met 16 of 20 bits per kanaal werkt kan de nuances detecteren.

Soms is het negatief zodanig beschadigd dat nagenoeg alle kleurnuances verloren zijn.	De enige oplossing is alle kleurinformatie verwijderen. Dan merk je op dat de foto eigenlijk heel scherp is (klik op de foto voor een uitvergroting) (foto genomen in 1970, fototoestel: Olympus Trip 135).
Een (oude) fotoafdruk van het negatief: de kleuren zijn redelijk maar de foto zelf is niet echt scherp.	En een recente (digitale) foto van hetzelfde gebouw, 35 jaar later.

Negatiefstrook 126 kleurenfilm in houder Uitsnijden in photoshop Inverteren (control-i) Auto-levels (shift-control-l)

Om verwarring te voorkomen hebben diapositieffilm en negatieffilm een aparte benaming: Kodacolor (of Fujicolor) voor negatieven en Kodachrome voor dia.

De foto's hiernaast werden genomen met een instamatic met het vierkantig 126 filmformaat in cartridge (wie heeft nog de befaamde "flashcubes" gekend?). Het fototoestel had een fixfocus-instelling en daarom zijn de bloemen op de zetel eigenlijk scherper dan mijn gezicht!

Het 126-formaat (Instamatic) gebruikte dezelfde film als het 135-formaat, maar de foto's zelf waren vierkantig en de film had één perforatie per foto. Alles werd in het werk gesteld om de toestellen zo goedkoop mogelijk te produceren: de perforatie dat als index diende, geen fototeller op het toestel, geen scherpstelling, geen belichtingsmeter, geen hendel om de film terug te spoelen.

De Instamatic-fototoestellen werden zo goedkoop mogelijk verkocht om mensen aan te zetten foto's te nemen. Het succes van het 126-formaat in de jaren '70 is te danken aan de fototoestellen die geschonken werden bij de aankoop van bijvoorbeeld een ton waspoeder.

Het is vreemd, maar in die tijd hadden we nooit last van "rode ogen"...
Meer info over de filmformaten.

Apparaten voor het scannen