De filmformaten die hier besproken worden worden door de beroepsfotografen als "amateurformaten" aangezien (zelfs het 135-formaat). Het 135-formaat heeft niet voor niets de benaming "kleinbeeld" gekregen. Beroepsfotografen zijn gewoon te werken met het middenformaat. De beeldkwaliteit van een digitaal fototoestel vergelijken met die van het kleinbeeldformaat gaat niet op. Het kleinbeeldformaat is geen kwaliteitsreferentie.

Het kleinbeeldformaat werd reeds vroeger gebruikt (men had voldoende basismateriaal ter beschikking, namelijk cinemafilm). De fotograaf moest toen een welbepaalde filmlengte in zijn fototoestel oprollen (in het volkomen duister). Pas in 1934 werd de film in een cartridge beschikbaar zodat het laden in gedempt licht kon gebeuren, en dit werd het begin van een succesverhaal.

Dit filmformaat produceert de beste resultaten (wat betreft amateur-fotografie) omdat de gevoelige oppervlakte voldoende groot is (24 × 36mm). Film wordt algemeen gekenmerkt door een hoge dynamiek (film kan zowel zeer heldere beeldelementen en donkere beeldelementen correct weergeven) en bijhorende hoge belichtingslatitude (men kan een aanvaardbare foto maken van een film dat onderbelicht of overbelicht is). De korrelgrootte is beperkt zodat afdrukken op A4-formaat geen problemen vormen.

Bron: www.denis-woehler.de

Dit formaat gebruikte dezelfde film als het 135 formaat, maar met slechts perforaties aan één kant (en één perforatie per foto). De foto's waren vierkantig (28 × 28 mm, waarvan er 26.5 × 26.5mm gebruikt werd bij de ontwikkeling). Hoewel de filmkwaliteit uitstekend was, waren de gebruikte fototoestellen (de bekende Instamatic) van mindere kwaliteit: dit was duidelijk de onderkant van de markt. Bij het ontwerp van het systeem was de bedoeling de fototoestellen zo goedkoop mogelijk te produceren om mensen aan te zetten een fototoestel te kopen. In die tijd van relatieve schaarste kocht men niet het duurste (cfr. de iPod dat veel te duur is in vergelijking met een naamloze mp-3 player), maar het goedkoopste.

de kracht van het vierkantig formaat

Het 126 formaat had heelwat technische pluspunten: een grote filmoppervlakte en een relatief kleine lichtconus vanwege het vierkantig formaat.
Bij dit formaat wordt de lens zo effektief mogelijk gebruikt: de uittredepupil (de lichtconus) moet een diameter van slechts 40 mm bezitten, eenzelfde diameter als de APS-toestellen die een veel kleiner filmoppervlakte belichten.
Ook artistiek biedt het vierkantig formaat interessante perspectieven: als je kracht, mannelijkheid, stoerheid wilt uitbeelden, dan gebruik je het vierkantig formaat.

Professionele toestellen die het medium-formaat gebruiken (120 film formaat) produceren ook vierkantige beelden (de negatieven zijn 60 × 60mm). Het 120 film formaat was trouwens één van de eerste commercieele film formaten voor amateurgebruik (op de markt gebracht begin van vorige eeuw). Nadien werd zijn rol (zowel in figuurlijke als in letterlijke zin!) overgenomen door het 135 formaat en is het 120 formaat verschoven naar de professionele markt.

Zowel het 126 als het 110 formaat gebruiken één perforatie per foto en juist vòòr het ontwikkelen wordt een zwarte strook belicht tussen de foto's.

Bij alle Instamatic fototoestellen horen de bekende flashcubes met 4 in plastiek afgeschermde flitslampen. Een hele verbetering ten opzichte van de individuele magnesiumlampen die door de beroepsfotografen gebruikt werden. In de flitslamp wordt fijn magnesium en aluminiumdraad verbrand in een zuivere zuurstof omgeving.

Het aantal foto's per disk was beperkt, de disk was duur in vergelijking met zijn concurrent het 110-formaat, de beeldkwaliteit was desastreus en enkel Kodak stond achter dit formaat. De disc was groot en het origineel klein, waardoor het terugvinden van een bepaald negatief een vergrootglas vergde. Het diskformaat werd geen succes.

Het APS formaat (Advanced Photo System) is als laatste ontstaan in 1996, terwijl iedereen al wist dat de digitale technieken op komst waren. Het formaat had talrijke pluspunten, namelijk de mogelijkheid om van filmcassette te wisselen halverwege de film (de film was uitgerust met een magnetische strook waarop de fabrikant informatie had geschreven (gevoeligheid, aantal foto's). Ook het fototoestel kon extra informatie op deze magnetische strook schrijven: datum, opening, sluitertijd, enz. Dit formaat kwam te laat op de markt en zat eigenlijk tussen twee vuren: professionals waren niet gelukkig met de kleinere filmoppervlakte van 16.7 × 30.2mm en het breedbeeldformaat van 16:9 (dat je in het toestel kon omschakelen tot het klassiek 3:2-formaat APS-C, maar dan gebruikte het toestel een filmoppervlakte van 16.7 × 25,1mm), terwijl amateurs niet echt stonden te wachten op een nieuw formaat.

Ten opzichte van het klassieke 135-formaat is het APS-C-formaat 1.43 keer kleiner. Spreken van "APS-sensoren" als met het over cropsensoren heeft is dus verkeerd: geen enkele sensor heeft een cropwaarde van 1.43 (Canon: 1.6, Nikon: 1.5, Olympus: 2)