Hoe dichter bij het fototoestel, hoe meer licht het onderwerp opvangt van de flitser. Een onderwerp op 2 meter afstand ontvangt 4 keer minder licht dan een onderwerp op 1 meter. De hoeveelheid licht dat een flitslicht produceert wordt aangegeven door zijn richtgetal.

De manuele flits heeft maar één flitsvermogen. Je zal alles dus moeten instellen op het fototoestel zelf.
1. Zet het fototoestel in M-instelling voor de belichting. Daarmee zeg je dat het toestel zich niet moet aantrekken van de belichting.
2. Regel de sluitertijd op 1/125 (of op 1/250 indien er veel licht aanwezig is en 1/60 als je een breedhoeklens gebruikt). Je moet 1/250 gebruiken als de belichtingsmeter overbelichting aangeeft als bij 1/125 de lens volledig open is. Gebruik nooit een hogere sluitertijd indien je een reflextoestel hebt!
3. Stel de gevoeligheid van je fototoestel in. In ons voorbeeld gebruiken we 100 ASA (dit komt overeen met 21 DIN, indien je over een zeer oude flitser beschikt). Bij weinig licht kan je een hogere gevoeligheid gebruiken. Reflextoestellen produceren weinig ruis, zelfs op 400 ASA.
4. Draai nu de rekenschijf van de flits zodat 100 ASA - 21 DIN aangeduid staat. Deze instelring heeft geen funktionele betekenis, het veranderd niets aan de flitsintensiteit, het is gewoon een rekenschijf.
5. Bepaal de afstand van het object, bijvoorbeeld 4 meter. Om correct belicht te zijn moet je in dit geval een opening van f/5.6 gebruiken. Is het onderwerp overwegend donker, gebruik dan een grotere opening (f/4), draagt het model witte kleren, dan kan je gerust een waarde van f/8 gebruiken.

Minpunten van dit systeem zijn dat je de opening voordurend moet aanpassen aan de positie van het onderwerp. In de tijd van mijn ouders was dit geen probleem, er werd precies één filmpje per vakantie geschoten (mijn ouders waren niet erg rijk). Maar dit systeem is bruikbaar met alle flitsers en je krijgt daardoor ook een beter inzicht in de werking van je fototoestel.
Een ander minpunt is dat de afstand van het onderwerp de opening bepaalt. Voor creative fotografie waarbij er met de opening gespeeld wordt is dit een minpunt. In het algemeen zal de flitser veel te sterk werken, waardoor je de laagst mogelijke gevoeligheid op je fototoestel moet gebruiken, maar ook de opening moet dichtdraaien. Het onderwerp zal goed belicht zijn, maar de achtergrond zal onderbelicht zijn, een kenmerk van amateur-fotografie.

Gebruik je een intelligente flitser (daarover later), dan zal er een communicatie tussen fototoestel en flitser gebeuren. De flitser zal automatisch zo sterk flitsen dat het beeld correct belicht wordt bij de aangegeven opening en sluitertijd (in M-modus).

Flitser op maximaal vermogen Flitser op laag vermogen

Gebruik je het laag vermogen (ASA-waarde instellen met het gele driekhoek), dan moet je een opening van f/2 gebruiken als het onderwerp op 4 meter staat. De flitser zelf moet je omschakelen naar laag vermogen, want hier ook heeft de rekenschuif enkel een visuele funktie. In dit geval is het flitsvermogen veel te laag, want er bestaan maar weinig lenzen met een opening van f/2. Het verlaagde vermogen is echter heel goed bruikbaar bij portretfotografie (afstand tot het model van 2 meter), waarbij het onderwerp minder sterk belicht wordt, en er dus toch nog iets van de achtergrond zichtbaar is. Omdat er minder sterk geflitst wordt kan men ook een grotere opening gebruiken (f/3.5), en dit is ideaal voor portretfotografie: niet alleen is de achtergrond daardoor wat onscherp, maar er komt nog wat omgevingslicht in beeld.

Overigens worden de DIN-waarden (Deutsche Industrie Normen) niet meer gebruikt, en is de benaming ASA (American Standard Association) vervangen door ISO (International Standardization organisation).

Voor de volgende bespreking kijken we naar de foto rechts (Metz Mecablitz 216 L27CR).
We keren terug naar onze instelschijf, opnieuw ingesteld op 100 ASA. Staat het onderwerp opnieuw op 4 meter dan moet je een opening van f/8 of f/11 gebruiken (deze flitser is duidelijk sterker dan de twee vorigen). Maar hier kan je het vermogen van de flitser automatisch terugregelen. Je hebt drie "belichtingsniveau's": blauw, geel en rood. Dit zijn geen vermogensniveau's, het vermogen wordt hier niet vast ingesteld, maar automatisch bepaald door de flitser.

Op het rode gebied is het belichtingsniveau minimaal: je moet daarom een grote opening gebruiken van f/4. Met deze opening reikt de flitser tot 10 meter. Als het onderwerp dichter staat, dan zal de flitser het vermogen automatisch beperken. Op het blauwe gebied is het belichtingsniveau maximaal: je moet daarom een kleine opening van f/11 gebruiken. Met deze kleine opening reikt de flitser nauwelijks verder dan 2 meter.

Je zal dus het belichtingsniveau moeten instellen op de maximale opening dat je lens heeft: dan reikt de flitser zo ver mogelijk en is de flitsbijdrage tot het onderwerp minimaal als het onderwerp dicht bij het fototoestel staat. Deze flitser past heel goed bij mijn lens EF 70-200 f/4 L USM: deze lens heeft een vaste opening op het volledig zoombereik, waardoor de noodzakelijke instellingen enigzinds beperkt zijn.

De andere flitser in het voorbeeld (Vivitar 2500) heeft overigens ook een vermogensregeling (we kijken opnieuw naar de eerste foto links). De rode instelling geeft een lage belichtingsniveau en je moet dus een lichtsterke lens gebruiken (f/2, wat niet vaak voorkomt). Stel je de gevoeligheid van je fototoestel in op 200 ASA in plaats van 100 ASA, dan kan je een opening van f/2.8 gebruiken in plaats van f/2.
Bij het hoge belichtingsniveau kan je een f/4 lens gebruiken en is het bereik 1 tot 5 meters.

Om de flitser uit te schakelen worden er twee technieken toegepast: de flitselko snel ontladen zodat er geen energie voor de flitser overblijft, of de voeding naar de flitslamp onderbreken. Beide methoden hebben hun voor- en nadelen. Je hebt een nauwkeurige vermogensregeling als je de flitselko ontlaadt, maar daar staat tegenover dat je opnieuw een volledige laadcyclus moet doorlopen; de batterijen van de flitser raken daardoor veel sneller leeg. Als je de voeding van de flitslamp onderbreekt, dan kan de overgebleven energie voor de volgende flits gebruikt worden; de flitser is sneller gereed voor een volgende foto, maar zeer zwakke flitsen zijn niet mogelijk.

Flitser in wide stand Flitser in tele stand Mijn veelgebruikte combinatie

Waarom vertel ik je dat allemaal? De kans is klein dat je een oude manuele flitser zou bezitten. De bedoeling van deze pagina is je een inzicht te geven in het gebruik van een flitser. Het gebruik van een dedicated (merkgebonden) flitser zoals de Canon Speedlite 580EX wordt op een aparte pagina besproken.