Afstandsbediening
voor één of meerdere flitsers
Remote control
Fotografie » TechTalk » Flitsers » Afstandsbediening
Eén mogelijkheid om een extra flitser te gebruiken is te werken met een ontvanger dat reageert op de lichtpuls van de hoofdflitser. Het bouwen van een dergelijke ontvanger of het aanpassen van een bestaande flitser wordt hier in detail besproken: extra slave flitsers. Een andere mogelijkheid is een zender-ontvanger combinatie te gebruiken.

Kant-en-klare triggersystemen bestaan in twee uitvoeringen: zender-ontvanger combinatie of flitsdetector.

Canon ST-E2

De Canon ST-E2 wordt op de hotshoe gemonteerd en stuurt de opdrachten door naar de flitser(s). Op het eerste zicht lijkt dit een leuk idee, totdat je te weten komt dat sommige Canon-flitsers reeds over zo'n zendertje beschikken, waarmee extra flitsers òòk aangestuurd kunnen worden. Het grote voordeel is echter dat de ST-E2 heelwat lichter is dan een echte flitser. Het gebruikt spijtig genoeg een speciale batterij dat enkel verkrijgbaar is in gespecialiseerde winkels. Dit systeem kan enkel werken met Canon flitsers met "slave" mogelijkheid.

Werking

De transmitter ST-E2 (of een Canon flitser dat als "master" ingesteld staat) stuurt de signalen door naar externe flitsers. Dit gebeurt via infra-rood: het bereik is beperkt tot ongeveer 10m (buiten) à 15m (binnen). Zowel zender als ontvanger moeten elkaar zien en slaves moeten gedraaid staan zodat het infra-rood oog naar de zender gericht staat. Voor een maximale betrouwbaarheid is een infra-rood systeem niet optimaal. Bij felle zonlicht werkt het systeem niet.

Flitsgroepen

De slave flitsers kunnen onderverdeeld worden in groepen, waarbij het vermogen van iedere groep relatief ten opzichte van elkaar ingesteld kan worden. Je kan bijvoorbeeld groep B op 25% van het vermogen van groep A laten werken. Het effektief vermogen wordt bepaald door het fototoestel, door middel van een voorflits, waarbij alle flitsers op een laag vermogen werken (laag, maar nog steeds relatief ten opzichte van elkaar). Dit is de bekende E-TTL lichtmeting dat ook gebruikt wordt met de interne flitser of een dedicated externe flitser. Het aantal flitsers die in een groep zitten speelt geen rol. De Canon ST-E2 kan 2 groepen aansturen, een externe flitser zoals de Canon Speedlite 580EX kan drie groepen aansturen.

Conclusie

Op zich is de transmitter ST-E2 weinig interessant. Zijn enige voordeel is zijn prijs (alhoewel... nieuw kost die minstens 200€) en zijn lager gewicht ten opzichte van een echte flitser. Een externe flitser met master-mogelijkheid is de Speedlite 580EX. De Speedlite 430EX kan enkel als slave gebruikt worden (of als normale flitser gemonteerd op het fototoestel). De ST-E2 heeft zoals de Speedlites een IR-assist (infrarood straal om het scherpstellen te vergemakkelijken bij weinig licht).

Algemene transmitters

Een tweede mogelijkheid is te werken met een algemene transmitter. De zender wordt op de hotshoe van het fototoestel gemonteerd. De transmitters voeren alle signalen van het fototoestel draadloos over naar een ontvangertje waarop de flitser gemonteerd wordt.


PocketWizard
Een van de bekendste transmitters zijn die van PocketWizard. Deze triggers zijn niet goekoop, maar werken perfekt met alle Canon flitsers. Alle data wordt draadloos overgebracht, zodat alle instellingen die op de body doorgevoerd worden naar de flitser verstuurd worden. Het is alsof de flitser op de body gemonteerd zou staan. Data-overdracht is via radio-golven, zodat een groot bereik mogelijk is. Het bereik wordt voornamelijk beperkt door de straling van de flitser zelf, en die is het sterkst bij de Speedlite 580EX, en nagenoeg onbestaande bij de Speedlite 270EX. In het slechtste geval is het bereik 10 meter, wat voor de meeste toepassingen voldoende is. Omdat deze triggers voornamelijk voor het fotograferen van wildlife worden gebruikt is een groter bereik soms gewenst. Dit kan met eenvoudige middelen bereikt worden door de flitser op een kleine afstand van de ontvanger te plaatsen en een PC-verbindingskabel (met ferrietkraal over de kabel aan de kant van de flitser) te gebruiken en/of door de flitser in te pakken in aluminium-folie. PocketWizard levert trouwens een hoesje voor je Canon Speedlite 580EX flitser (tegen betaling, uiteraard). Deze triggers bestaan nu ook in Nikon-variant.


Cactus trigger
De triggers van Cactus (of varianten ervan) worden vaak aangeboden op ebay en andere veilingsites. De bouwkwaliteit is zeer relatief, het bereik is beperkt en enkel de flitspuls wordt overgebracht (E-TTL lichtmeting is dus niet meer mogelijk). Deze triggers zijn compatibel met alle merken (behalve Sony dat geen triggercontact op de hotshoe heeft). Je hebt één zender op het fototoestel nodig, en één ontvanger per flitser die je wilt laten afgaan. Deze triggers worden ook gestoord door bepaalde flitsers en het bereik is dan zeer beperkt.

Deze triggers zijn perfekt in combinatie met een automatische niet-TTL flitser (flitser met belichtingsautomaat. Deze flitsers hebben geen interface met het fototoestel nodig, maar berekenen zelf de lichtintensiteit aan de hand van een ingebouwde fotocel. De werkwijze is zeer eenvoudig: op het fototoestel stel je de ISO-waarde in, de sluitertijd (bijvoorbeeld 1/125) en de opening op ƒ/4. De ISO-waarde en de opening breng je over op de flitser. De flitser zal nu zo sterk flitsen dat het beeld correct belicht wordt. Omdat de flitser het weergekaatst licht zelf meet, is er geen controle nodig door het fototoestel.

Ik heb lang met zo'n oude cactus trigger gewerkt samen met een Vivitar 2500. De lichtmeting door de flitser moet zeker niet onderdoen voor een meting door het fototoestel zelf (E-TTL lichtmeting). Ik ken bepaalde beroepsfotografen die enkel een flitser met belichtingsautomaat gebruiken (bijvoorbeeld de Metz in “A”-modus, terwijl de flitser ook in E-TTL modus kan werken). De cactus trigger was echter het zwakke component: gevoelig voor electrische storingen (ongewenst afgaan van de flitser) en onbetrouwbaar (niet afgaan als het wel de bedoeling is).

Flitsdetector

De flitsdetector reageert op de flits van de ingebouwde of externe flitser om de aangesloten flitser te laten afgaan. Je hebt één triggermodule nodig per flitser die je wilt bedienen. Het bereik is beperkt en sterk afhankelijk van de hoeveelheid licht. Ontvangers die hun gevoeligheid opvoeren bij weinig licht hebben een bereik van meer dan 10 meter bij weinig licht, van 3 meter binnenshuis en van slechts één meter op klaarlichte dag. De flitsdetector moet in staat zijn te discrimineren tussen voorflits (e-TTL lichtmeting) en hoofdflits, anders moet de hoofdflitser op een vast vermogen ingesteld staan (volledig manueel).