Eerst gebruikt bij de tandarts
nu een “must-have”accessoire
Ringflitser
Fotografie » TechTalk » Flitsers | Macro » Ringflits
Een ringflitser wordt rond de lens gemonteerd. Electrisch wordt het aangesloten op de hot-shoe aansluiting van de body. Deze flitsers zijn heel nuttig bij macro-fotofrafie omdat ze schaduwen vermijden en voor een gelijkmatige belichting zorgen.

Een ringflits kan je zelf eenvoudig maken, hier heb je een montageschema voor een ringflitser.

Geschiedenis

Een normale flitser is niet in staat kleine objecten evenwichtig uit te lichten: zelfs de ingebouwde flitser (indien je fototoestel daarmee uitgerust is) staat te ver van de lens waardoor het onderwerp onevenwichtig belicht wordt. Er is een duidelijke schaduw zichtbaar en verzonken delen van het onderwerp krijgen geen licht.

Oorspronkelijk werd de ringflitser gebruikt in tandartsenpraktijken omdat de flitslampen die zeer dicht bij de lens gemonteerd staan het onderwerp perfekt kunnen uitlichten (tot in de keel). Op dit ogenblik wordt het nog steeds voor gelijkaardige toepassingen gebruikt (maxilaire chirurgie, stomatologie ea.).

Het wordt ook gebruikt bij echte macro-fotografie (fotografie van kleine objecten zoals horloges, bloemen en dergelijke) omdat de flitser nagenoeg geen schaduw geeft: het onderwerp wordt rondom belicht zodat er eigenlijk geen schaduwen kunnen ontstaan. Omdat de flitser zeer dicht bij de lens staat krijgen ook verzonken delen van het onderwerp voldoende licht.

Canon Macro Ring Lite MR-14EX

Bij Canon is de enige echte ringflitser de Macro Ring Lite MR-14EX. Dit toestel is volledig compatibel met het EOS systeem en laat een perfekte dosering van het licht toe. De flitser is uitgerust met twee buizen die simultaan of afzonderlijk kunnen werken. Je kan zelfs het vermogen tussen beide helften instellen, wat heel nuttig kan zijn. Zijdelinks licht is namelijk noodzakelijk bij macro-fotografie van muntstukken en andere onderwerpen, waarbij het beeld door het reliëf ontstaat. De flitser is eveneens uitgerust met twee kleine focuseer-lampjes. De flitser kan als master of slave optreden als je over meerdere normale Canon flitsers zou beschikken.

De ringflitser is echter duur, vooral als je hem slechts af en toe zou gebruiken. Je hebt adaptorringen nodig voor de meeste lenzen (extra te betalen!). Enkel voor de EF 100 ƒ/2.8 MACRO USM en de EF-S 18-55 ƒ/3.5-5.6 (58mm filter thread) heb je geen adaptorring nodig.

Bepaalde lenzen kunnen niet gebruikt worden: als je een optiek met een grote objectieflens gebruikt (bijvoorbeeld de EF 28-135 ƒ/3.5-5.6 of EF 24-105 ƒ/4L) dan heb je mechanische vignetering: de ringflits staat in de weg bij breedhoek.

Deze ringflits heeft een beperkt vermogen, waardoor je de ISO-waarde van je fototoestel zal moeten verhogen als je een onderwerp met een zeker relief wenst te fotograferen. Een kleinere opening om voldoende scherptediepte te bekomen kan nodig zijn —de EF 100 gaat niet voor niets tot ƒ/32.

Constant licht ringflits

Laatst ben ik een "ringflitser" met witte leds tegengekomen, een Sony HVL-RLAM. Bij een normale flitser wordt er een richtgetal gegeven, dit is echter een continu-lamp. Deze lamp geeft weinig licht en laat niet toe de noodzakelijke kleine openingen te gebruiken (ƒ/8) die nodig zijn bij macrofotografie (wegens de extreem beperkte scherptediepte bij normale openingen). De lamp geeft wel wat licht, maar de lux wordt heel duur betaald! Geschikt voor het fotograferen van postzegels en dergelijke, maar niet voor grotere onderwerpen. Voor muntstukken en andere onderwerpen die het moeten hebben van het reliëf is de flitser onbruikbaar (je moet een deel van de leds bedekken om wat relief te bekomen). Een dergelijke ringlamp kan zelf gemaakt worden, gewoon een tiental high intensity leds op een ronde plaat monteren (hoe meer leds hoe meer vreugde) en afdekken met wit plastiek. Kostprijs: een paar euro's.

Voorbeelden

Portraitfotografie

Er is tegenwoordig een hype om deze ringflitsers te gebruiken voor portraitfotografie. Je bent “hot” als je als fotograaf met een dergelijke flitser kan uitpakken. Voor portretfotografie zijn ze nagenoeg ongeschikt: het beeld wordt volledig vlak, klinisch, volledig platgestreken. Dit is ook normaal: deze ringflitsen zijn ontworpen voor technische fotografie. Het reliëf wordt onderdrukt, maar het minste huiddefekt wordt benadrukt. Als je de dag voordien naar een fuif bent geweest, dan is dat te zien op de foto!

De lampen zijn niet echt krachtig (alle amateur-ringflitsers blijken een richtgetal van 14 te hebben), even sterk als een ingebouwde flitser. De ringvormige flitslampen geven een ronde reflektie in de ogen. Na een paar keren flitsen ziet het model niets meer, de flitser die zo dicht bij het gezicht afgaat wordt als zeer storend ervaren door modellen. Het is de gewoonte dat een model in de lens kijkt, en dan krijgt hij een overvloed aan licht van de ringvormige flitslampen.

Het onderwerp krijgt een vreemde belichting: delen die dichter bij de flitser gelegen zijn zijn helderder, delen die wat veraf gelegen zijn worden niet genoeg belicht. In de praktijk betekent dit dat de neus te helder en de oren te donker zijn. Door de overbelichting is het alsof de neus gladgeschuurd is (zie voorbeeldfoto). Maar avant-garde fotografie houdt zich niet bezig met dergelijke details. Je bent hot als je overbelichte neuzen fotografeert.

De foto rechts toont een echte professionele ringflits (geen amateur-dingetje zoals de Macro Ring zeer Lite MR-14EX). Deze heeft een externe voeding (netspanning of batterij) en produceert bijna evenveel licht als een echte studio-flitser (200Ws). Omdat nagenoeg al het licht naar het model weergekaatst wordt is de lichtpuls zeer sterk en moet je werken met zeer kleine openingen van ƒ/16 (de softbox van een studioflitser slurpt meer dan 50% van het vermogen op).

Bij deze foto van Riccardo André werd met de bovenvermelde ringflitser gewerkt. Door de sterke flitser kan een relatief kleine opening gebruikt worden (met bijhorende grote scherptediepte). Het effekt van de flitser is vergelijkbaar met die van een klassieke flitser, met de achtergrond die minder belicht wordt dan het voorplan. Een ringflitser geeft een zeer beperkte schaduw, maar reflekties blijven onvermijdelijk (te zien op de riem van Kane). Een ander nadeel is dat het effekt van de natuurlijke lichtinval totaal verloren gaat. De sfeer van de urbex fotografie is weg.

Alternatieven op de ringflitser voor
produkt- en macrofotografie

Heb je al een lichtbox overwogen? Dit is een doos dat bekleed wordt met wit of reflekterend papier en waarin het onderwerp geplaatst wordt. Kies een doos dat minstens dubbel zo groot is als het onderwerp. De flitser (gewone richtbare externe flitser) richt je naar de bekleding, zodat het onderwerp hoofdzakelijk door het zachte gereflekteerde licht belicht wordt.

Indien je niet over een externe flitser beschikt, kan je een deel van de zijkanten van de doos uitsnijden en vervangen door een vel papier. Buiten de doos plaats je twee sterke lampen (halogeen werflampen). Het papier zorgt voor een beeld zonder schaduw.

Je kan ook een zelfgemaakte mini softbox gebruiken: let op de zeer evenwichtige belichting. Dankzij het relatief groot stralingsoppervlakte zijn de schaduwen zacht. Een opening van ƒ/8 à ƒ/22 bij een ISO-waarde van 200 is zonder probleem haalbaar door de sterkte van de flitser in te stellen (hier mijn heel vaak gebruikte Vivitar 2500). Hoewel niet absoluut noodzakelijk bij macrofotografie kan je zelfs de belichtingsautomaat van de flitser gebruiken (de Vivitar gebruikt geen TTL-lichtmeting maar heeft een eigen fotocel).