Fotografie: Fysica: indexpagina kleur

indexpagina

Kleur

We kunnen ons geen wereld meer voorstellen zonder kleur. En toch, kleur is maar een deel van het verhaal.

Het kleurspectrum met de golflengtes in nm (nanometer). Onze ogen zijn het meest gevoelig voor het groen-gele deel van het spectrum (550nm). Al deze kleuren samen vormen wit licht, maar zoals je verder kan lezen kan men wit “nabootsen” door slechts drie samples te nemen (blauw, groen en rood)

Ultra-violet is niet zichtbaar maar dringt door de huid en veroorzaakt zonnebrand. UV-straling wordt tegengehouden door gewoon glas (niet door quartzglas gebruikt in halogeenlampen en kwiklampen). Ultra-violet wordt geclassificeerd in verschillende types naargelang de golflengte: UV-A (het dichtst bij paars) dat het bruinen verorzaakt, UV-B dat zonnebrand veroorzaakt en UV-C dat kanker veroorzaakt (gelukkig tegengehouden door de dampkring).
Ultra-violet is van weinig belang in de digitale fotografie: sensoren zijn er niet voor gevoelig en nagenoeg alle straling wordt door de lenzen tegengehouden.
Infra-rood licht is ook niet zichtbaar maar geeft een gevoel van warmte (warmtestralen). Een grillweerstand dat rood oplicht straal vooral in het infra-rood gebied, maar ook een gloeilamp geeft vooral warmte af. Onderwerpen die niet oplichten kunnen ook warmte uitstralen (bijvoorbeeld een stralingspaneel); dit zijn ook infra-rode stralen.
De sensoren van fototoestellen zijn zeer gevoelig voor infra-rood licht (het deel dat het dichtst is bij rood licht: near infra red). De infra-rode leds van een draadloze koptelefoon van Sennheiser hebben het fototoestel volledig overstuurd (de groene 'power' led is niet overstuurd).

Een flitspaal is uitgerust met een groene filter.
Groen is complementair aan rood, en zorgt er voor dat de rode tekens op de belgische nummerplaten beter uitkomen. Op de volgende pagina's lees je hoe je de tekens op je nummerplaat onzichtbaar voor het fototoestel in de flitspaal kan maken.

De sensoren van een fototoestel zijn kleurenblind.
Hoe lost men dit op?

Kleurenmodellen

De wereld bestaat uit een ontelbaar aantal kleuren. Maar om deze weelde op een minuscuul xD kaartje op te slaan moet men een loopje met de werkelijkheid nemen en ons beperken.

Men gaat uit van een model met drie primaire kleuren rood, groen en blauw (additieve kleurenmenging), en door deze te mengen probeert men de werkelijkheid na te bootsen.
Bij het printen moet de afbeelding omgezet worden naar cyan, magenta, geel en zwart (subtractieve kleurmenging).
Het CIE LAB kleurenmodel is een zuiver wetenschappelijk model.

Kleurruimtes

Het RGB kleurenmodel kan met verschillende kleurruimtes werken (verschillende coördinatenstelsels): sRGB, aRGB en verschillende wide gamut RGB varianten.

Kleurtemperatuur, kleurweergave-index en metamerisme

Voorwaar een pagina vol geleerde woorden!

Gamut

De kleurmodellen (maar ook de technische systemen zoals drukpersen) kunnen niet alle kleuren weergeven. De gamut geeft aan welke kleuren wel weegegeven kunnen worden.

Kleurfouten

Kleurfouten ontstaan omdat de lens niet alle kleuren evenveel afbuigt. Er ontstaat dispersie of kleurschifting. Onderwerpen met een hoog contrast vertonen kleurfranjes. Kleurfouten worden chromatische aberraties genoemd.

Opname van kleurbeelden

De sensoren zijn kleurenblind. Door een kleurfilter (CFA of Color Filter Array) te plaatsen voor iedere individuele pixel kan men de sensor kleur laten detecteren (bayermosaiek). Terloops, mosaiek wordt met een z geschreven, zoals trouwens ook museum, maar ik heb een hekel aan die "z". het doet mij teveel denken aan warez. Maar er zijn nog andere manieren om kleur te detecteren door sensoren die op iedere pixel gevoelig zijn voor de drie primaire kleuren.

Ontwikkeling kleurfotografie

Hoe wordt kleurfilm ontwikkeld? Wat is de chromogene ontwikkeling?

Zwart-wit fotografie, waarom?

Foto's worden tegenwoordig in kleur genomen. Maar je kan speciale effekten bekomen door te spelen met kleur: bepaalde kleuren onderdrukken, sepia, duo-tone, enz.