|
Een printer kan onmogelijk de miljoenen kleuren die in de natuur aanwezig zijn weergeven. Op een vorige pagina hebben we al gezien dat we de werkelijkheid hebben moeten beperken door te werken met drie primaire kleuren (additief en Lab kleurmodel). Maar om deze afbeeldingen uit te printen moeten de RGB-beelden verder omgezet worden naar CMYK: het subtractief kleurenmodel.
Meer informatie over de verschillende soorten printers (inktjet, laser, subblimatie, ...)
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Subtractief kleurmodel
![]() Subtractieve kleurmenging Mengt men een primaire kleur en zijn complementaire kleur (altijd een secundaire kleur) dan bekomt men zwart. Bijvoorbeeld primaire kleur geel, secundaire kleur blauw, resultaat zwart. De gele filter laat alles door behalve het geel. Blauw (dat gemaakt is met cyan en magenta, dus de twee overblijvende primaire kleuren) blokkeert wat door het gele pigment werd doorgelaten. Waarom werden deze kleuren gebruikt en geen andere?Waarom ook nog zwarte inkt gebruiken?
Zwart in verschillende versiesOm betere grijstinten te bekomen zijn sommige printers uitgerust met een foto-zwarte inktcartridge. Door slijtage van de printkoppen kan de dosering van de kleurinkten namelijk wat verschillen, waardoor een grijsafdruk (een zwart-wit foto) een kleurzweem vertoont. Bij het mengen van cyan, magenta en geel is de bekomen kleur nooit perfekt zwart, maar een soort bruine smurrie. De aanwezigheid van een foto-zwart cartridge is nog geen garantie dat je perfekt grijze afdrukken kan bekomen, want voor de meer heldere grijstinten wordt teruggeschakeld op een kleurenmengsel: de zwarte stippen zijn namelijk te sterk zichtbaar bij licht-grijze partijen: daarom zijn de duurdere printers uitgerust met grijze inkt. De zwarte kleur wordt vaak aangeduid met “K” (van Key). In plaats van CMYB zal men vaker CMYK aantreffen.
Waarom nog bijkomende inkten gebruiken?
Maar we gaan niet stoppen onderweg: Epson voegt een gloss optimiser cartridge toe. Gloss optimiser wordt op die plaatsen gespoten waar er te weinig inkt is. Dit zorgt ervoor dat gans het papier ongeveer eezelfde inkthoeveelheid ontvangt, want de inkt vormt door zijn samenstelling een soort vernis. De inktbasis (water, glycerine, oppervlakte-aktieve stoffen of surfactant) is dezelfde voor alle inktsoorten. Bij de gloss optimiser zit er echter geen kleur in het vloeistof. Vanaf een 6-tal cartridges worden de inktreservoirs niet meer op de wagen zelf gemonteerd, maar zitten vast: de inkt wordt naar de printkop gevoerd door middel van een reeks slangetjes. Deze optie wordt enkel gebruikt in high end printers die per definitie meer printen: de slangetjes hebben de neiging om verstopt te geraken bij een laag gebruik. Ook in de cartridges gebeurt er sedimentatie (de zwaardere pigmenten zakken naar de bodem). Als de cartridges op de bewegende printkop gemonteerd zijn zorgt de heen-en-weer beweging van de printkop voor voldoende agitatie, maar bij vastzittende cartridges moet er een mechanisme voorzien worden om de reservoirs regelmatig te schudden. De meeste beeldverwerkingsprogramma's zoals Gimp en Photoshop maken het mogelijk een foto om te zetten van een bepaalde kleurmodel naar een andere (bijvoorbeeld van RGB naar Lab of CMYK). Het is niet aangeraden de omzetting in Photoshop te doen voor het printen, maar de omzetting te laten gebeuren door de printerdriver. De printerdriver is namelijk aangepast om de meest ideale afdruk te geven voor een bepaalde inktsoort, printer en papier (en kan indien nodig rekening houden met extra inktcartridges). De beeldverwerkingsprogramma kan niet inspelen op de mogelijkheden van de printer.
Pigmenten of kleurstoffen?
Ik heb nog nooit een kunstschilder zien werken met deze primaire kleuren! |
Spot color en process color
Maar spot colors kunnen ook glinsterend, goudkleurig, fluorescerend of magnetisch zijn, iets wat met process color niet bereikt kan worden. Men kan zelfs een laag aanbrengen die van kleur veranderd bij het bereiken van een bepaalde temperatuur (indicator op diepvries). Magnetische inkt wordt gebruikt om de echtheid van documenten snel te kunnen bepalen. De magnetische inkt heeft precies dezelfde kleur als de normale tekst en is niet te onderscheiden. Delen van de tekst worden in "normaal zwart" gedrukt, en andere delen in "magnetisch zwart". Onder een speciale scanner vallen de magnetische letters direct op. |
De primaire kleuren van het subtractief kleurmodel:

