Gebruik van een oude lens
op een moderne spiegelreflex
Lichtmeting
Fotografie » TechTalk » Fysica » Historiek » Stop down metering
Veronderstel dat je nog een oude lens hebt dat je op je nieuwe spiegelreflex wilt gebruiken. Is dit mogelijk? Er zijn eerst technische problemen die overwonnen moeten worden, maar ook de automatismen die in het toestel ingebakken zitten kunnen niet meer gebruikt worden.

Stop down metering


Instelling van de opening (diafragma of iris)

Film body

Indien je een manueel toestel (filmbody) gebruikt zoals de Praktica MTL 5 dan zal je de belichting zelf moeten instellen met stop down metering. Vroegere wegwerptoestellen hadden een icoontje "zon" en "betrokken", maar voor de echte fotograaf is dit niet genoeg. De iris moet manueel instelbaar zijn (dus alle EF-lenzen vallen hier uit de boot).

Deze spiegelreflex heeft een aparte knop voor de metering naast de ontspanderknop (juist rechts van de ontspanderknop op de foto).

De lichtmeter van een oude spiegelreflex is een cadmium-sulfide fotocel die een TTL center-weighted meting uitvoert. Met een beetje ervaring zijn alle foto's goed belicht (voor het scherpstellen is meer ervaring nodig).

Oude lenzen op een nieuw body

Gebruik je oude lenzen op een moderne body dan is de automatische modus niet meer bruikbaar (hoogstens de M-modus of Aperture priority), want het fototoestel kan de opening zelf niet instellen. In principe wordt eerst de focus ingesteld (met volledig geöpende diafragma), dan de belichting.

In manuele modus:

  • Stel eerst de sluitertijd in naargelang de omstandigheden: 1/125 bij regenachtig weer, 1/250 bij betrokken weer, 1/500 bij zonlicht en 1/1000 bij zeer helder weer.
  • Regel dan de correcte belichting door de iris open of dicht te draaien (aktiveer de lichtmeter door de ontspanderknop half in te drukken of een andere knop te bedienen). Je voert hier een zogenaamde stop down metering. Je hebt een indicator die aangeeft of de foto over- of onderbelicht zal zijn.
Naargelang je een grote of kleine scherptediepte wenst zal je de sluitertijd moeten bijregelen zodat je een kleine (hoge f-waarden) of grote (lage f-waarden) opening bekomt. Dit was het gemakkelijke deel, nauwkeurig scherpstellen vraagt wat meer ervaring. Het gebruik van een flitser wordt hier uitgelegd.

In aperture priority kies je een opening, en het fototoestel selecteert de bijhorende sluitertijd. De verschillende belichtingsprogramma's zijn beschikbaar (spot-meting, center weighted, average,...) maar ik zou mij beperken tot de klassieke center weighted lichtmeting (je moet de moeilijkheden niet opstapelen, hé!)

Combinaties


De Canon FD lens gebruikt een zuivere mechanische overbrenging.
Met zijn EF systeem werd Canon de eerste fabrikant die overgestapt is op het volledig electronisch systeem.

Canon EF lenzen

De EF lenzen van Canon kunnen niet op toestellen van andere merken gebruikt worden. De besturing van de opening gebeurt zuiver electronisch en er is geen instelling mogelijk. Het zijn geen gewone electrische signalen (sturing van de spoel van de iris) maar digitale signalen: de lens is uitgerust met zijn eigen microprocessor. Je zal de lens op zijn maximale opening moeten gebruiken, wat een hele beperking is. Deze weg is niet te bewandelen. Als fotograaf die ook met andere (oudere) toestellen gewerkt heeft mis ik de diafragma ring. OK, je kan die instellen met een knopje, maar dat is niet hetzelfde...

Het gebruik van oude EF lenzen (uit het filmtijdperk) is absoluut geen probleem: deze zijn 100% compatibel sinds het ontstaan van het Electro-Focus systeem in 1987. In de meeste gevallen zal je wel merken dat de oude lenzen niet meer voldoen in het digitaal tijdperk. De kitlenzen uit die tijd geven een onscherp beeld met weinig contrast en veel reflekties. Zelfs de Canon EF 35-350 ƒ/3.5-5.6L USM dat een toplens was in de tijd van de film presteert matig in vergelijking met modernere ontwerpen zoals de EF 70-200 ƒ/2.8 of ƒ/4.

Andere lenzen op Canon EOS

Canon kan echter wel werken met vreemde lenzen. Er zijn koppelstukken om de lenzen met M42 fitting op een EOS body te gebruiken. Het gebruik van de oude FD lenzen is problematischer, want deze lenzen hebben een kortere back-focus afstand (afstand mount tot gevoelige plaat). In praktijk verlies je de mogelijkheid om op oneindig scherp te stellen, ofwel kan je convertors gebruiken (deze veroorzaken echter een kleine kwaliteitsverlies en werken niet met alle FD lenzen). Bij het overschakelen op het EF (ElectroFocus) systeem bleven de Canon FD gebruikers verweesd achter.

Een ander probleem is natuurlijk de scherpstelling. Vòòr het ontstaan van autofocus systemen waren de fototoestellen uitgerust met een split prisma waarmee relatief nauwkeurig kon scherpgesteld worden. Alle moderne toestellen hebben echter een gewone zoeker en het is meestal niet mogelijk het matglas te vervangen door een stigmometer.