Hierboven heb je een schematische voorstelling van drie lichtstralen. De blauwe straal is verticaal gepolariseerd, de rode horizontaal en de groene is schuin gepolariseerd. Normaal komen alle vormen van polarisatie voor, het licht dat we zien is dus een mengelmoes van polarisaties. Licht dat weerkaatst wordt heeft echter een vaste polarisatie, het is alsof alle "blauwe" en "rode" stralen in het vlak van de groene stralen lopen. Een blauwe hemel is gepolariseerd, zoals nevel dat ook is van zodra er zon schijnt (weerkaatsing door de microscopisch kleine waterdruppels). Dit is lineaire polarisatie.

Als je een polarisatiefilter voor de lens van je fototoestel plaatst, dan geef je de voorkeur aan lichtstralen met een bepalde polarisatie. De polarisatiefilter is draaibaar, zodat je het effekt kan veranderen door de filter te verdraaien. Goed gebruikt is een filter in staat de hemel meer blauw te maken, reflekties op spiegelende onderwerpen te onderdrukken (behalve van metaal: licht dat door metaal weerkaatst wordt is niet gepolariseerd) en nevel te verminderen. Het effekt is enkel waarneembaar als er zon is en als je loodrecht op de zon staat. Als de zon in het zuiden zit, dan is het effekt het meest zichtbaar als je je camera naar het oosten of het westen richt.

Lineaire polarisatie	Circulaire polarisatie

Lineaire polarisatie (LP)

Links heb je een lineair gepolariseerde lichtstraal (blauw): die heeft één enkele trillingsrichting. De "kam" waardoor de lichtstraal is geweest is de paarse spleet. Iedere lichtstraal kan ontbonden worden in een X- en Y-component. Dit veranderd niets aan de lichtstraal zelf, maar het is wel nuttig voor de uitleg dat komen moet. De blauwe lichtstraal heeft dus een groene en rode component.

Birefringence

Circulaire polarisatie (CP)

In de praktijk is een CP-filter uitgerust met een gewone polaroid-filter (om één polarisatierichting te benadrukken), direkt gevolgd door een birefringent filter (om de polarisatie van het bekomen licht ongedaan te maken). Dergelijke polarisatiefilters hebben dus een "voor-" en een "achterkant". De eerste filter (voorkant) is de polarisatiefilter. Omgekeerd gebruikt werkt de filter als een zuivere ND-filter, maar omdat het licht nu wèl gepolariseerd is stuurt het spiegelreflexcamera's in de war.

Voordelen

Nadelen

Het effekt hangt af van de positie van de zon, en als je een foto neemt met de zon schuin in je rug, dan zal het effekt meer merkbaar zijn op één kant van de foto (heel goed merkbaar met breedhoek en normale lenzen). Links is de hemel diepblauw en rechts belgisch blauw. Fotografen willen zo perfekt mogelijke foto's, kopen dure lenzen die perfekt kleurzuiver zijn, en dan gebruiken ze een polarisatiefilter dat kleurfouten teweeg brengt. Voor perfekt natuurgetrouwe foto's is een polarisatiefilter waardeloze troep, maar wie wilt er nu grauwe foto's?

Opgelet: superplatte point-and-shoot camera's zijn uitgerust met een spiegel zodat de optiek een plaats kan vinden in de smalle body. In dit geval is een CP-filter nodig (in plaats van een LP-filter). Voor zovel je een filter kan bevestigen, natuurlijk.

Als je meer dan één lens hebt (en ze hebben allemaal verschillende diameters), kies als eerste een lens met een breedhoek tot normaal bereik. Deze lenzen die voor landschapsfotografie gebruikt worden hebben het meeste baat met een dergelijke filter.

Op lenzen waarvan de objectieflens draait bij het bijregelen van de focus kan je geen polarisatielens monteren (dit zijn meestal de goedkope kitlenzen). De instelling van de filter verandert namelijk bij het veranderen van de focus. Enkel lenzen met inner of rear focussing zijn bruikbaar.

Heb je nog een polarisatiefilter uit je film-reflex tijdperk, dan kan je die blijven gebruiken. Voor een reflex heb je altijd een circulaire polarisatiefilter nodig vanwege de spiegels.

Om te controleren of je polarisatiefilter een gewone lineaire polarisatiefilter is of een CP-filter is heb je een tweede polarisatiefilter nodig (LP of CP speelt geen rol). Gewoon erdoor kijken is voldoende. De te testen filter plaats je als eerste (object-kant), gevolgd door een tweede filter (oogkant). Door beide filters ten opzichte van elkaar te verdraaien heb je een verduistering en verheldering als de eerste filter een LP filter is, een lichte constante verduistering als de eerste filter een CP filter is. Natuurlijk kan de filter ook een gewoon stukje getint glas zijn. Van zodra er zon is is het polarisatieeffekt echter duidelijk zichtbaar (je kan de filter gewoon voor je ogen houden en die verdraaien, een fototoestel is daarvoor niet nodig): Voorbeelden van foto's met polarisatiefilter zie je hier.

Andere filters (ND-filter, skylight- en kleurfilters en UV-filters) worden hier besproken.