Digitale fotografie: hoe werkt de sluiter bij een SLR

De twee grijze vellen zijn de gordijnen die van links naar rechts bewegen, de sensoroppervlakte wordt voorgesteld door het blauwe kader.
[1]  Voor de foto [2]  Foto wordt genomen, eerste gordijn schuijft open [3]  *F*L*I*T*S* [4]  Tweede gordijn komt in beweging en bedekt de sensor [5]  Einde van de foto, de sensor is volledig bedekt door het tweede gordijn. [6]  Sluitertijd korter dan bewegingssnelheid van de gordijnen

Reflextoestellen gebruiken een focal plane shutter, ook wel curtain shutter (gordijnsluiter) genaamd. Nederlanders noemen een dergelijke sluiter een "spleetsluiter", maar de benaming is niet 100% correct. Dit sluitersysteem wordt juist vòòr de sensor geplaatst (de zogenaamde "focal plane"), terwijl alle andere sluitersystemen (centraalsluiter) in het convergentiepunt (ergens tussen de lenzen) geplaatst worden.

De opening wordt verwezenlijkt door twee gordijnen die het licht kortstondig doorlaten. Het eerste gordijn gaat open van links naar rechts (figuur 2), en op het einde van zijn beweging wordt de flitser afgevuurd (figuur 3). Na een ingesteld tijdstip komt de tweede gordijn in beweging, eveneens van links naar rechts, en bedekt opnieuw de sensor (figuur 4). Beide gordijnen bewegen aan dezelfde snelheid.
Zolang de sluitertijd voldoende lang is (langer dan de bewegingstijd van een gordijn) is er niets aan de hand. Bij een verhoogde sluitertijd gaat het tweede gordijn al opnieuw dicht als het eerste nog niet volledig open is. De flits gebeurt als het tweede gordijn al een deel van het beeld bedekt (figuur 6).

Oudere SLR toestellen hadden een maximale sluitersnelheid bij het flitsen van 1/60 (deze snelheid wordt ook wel eens X-snelheid, syncsnelheid, flitssynchronisatietijd of X-sync genoemd). Deze syncsnelheid is eigenlijk de bewegingssnelheid van de sluiter (de tijd dat een gordijn nodig heeft om de beweging (open of toe) uit te voeren). Overigens was deze beperking enkel van toepassing als je een electronische blitz gebruikte. Magnesium-flitsen lichten lang genoeg op (50 à 100 ms) om het beeld te belichten gedurende de volledige duur van de verplaatsing van de sluiter (het waren dus focal plane flitsers avant la lettre!).

Bij het overgaan van gordijnen die horizontaal bewegen naar rolluiken die verticaal bewegen kon de sluitersnelheid vergroot worden (de af te leggen weg is korter). De rolluiken bestaan uit lamellen die elkaar overlappen en samen bewegen. Welke korste sluitertijd (X-sync) je kan gebruiken hangt af van je toestel (Canon EOS 20D: volgens het boekje 1/250, in de praktijk kan je gaan tot 1/320).

Sluitertijd 1/500 Sluitertijd 1/250 Heel extreme fout: sluitertijd 1/800

Bij de derde foto werd er geflits omdat de achtergrond zo helder is en de persoon op de voorgrond in de schaduw staat. Flitsen is aangewezen in deze situatie, maar je geraakt natuurlijk in de problemen als je een spiegelreflex camera gebruikt en niet kan beschikken over een focal plane flitser ("high speed flash").

Met een digitale compact-toestel kan je flitsen aan om het even welke sluitersnelheid omdat er geen mechanische sluiter aanwezig is (zie voorbeeld op de pagina over slave flitsen). Dergelijke toestellen hebben wel een sluiter (meestal gecombineerd met het diafragma), maar die dient vooral om de sensor te beschermen als het toestel niet-aktief is. Ook de huidige reeks Nikon-toestellen gebruiken een zuivere electronische flitser bij hoge snelheden.

Diafragma-sluiters (gebruikt in compact filmtoestellen) hebben eveneens geen beperking wat betreft de korste sluitertijd omdat het beeld in één keer volledig belicht wordt. De maximale snelheid van een diafragma-sluiters is echter beperkt tot 1/500.

Focal plane shutters halen hun nauwkeurigheid uit het feit dat de gordijnen electronisch gestuurd worden. Een electronische puls zet iedere gordijn in beweging, en de tijd tussen de twee pulsen kan zeer nauwkeurig bepaald worden. Mechanische onnauwkeurigheid (de bewegingssnelheid van de gordijnen hangt bijvoorbeeld af van de temperatuur) wordt beperkt want voor een correcte belichting speelt de effectieve bewegingssnelheid van de gordijnen geen rol.