Fotografie: vergelijking EF en EF-S lenzen

Bij Canon kan je zowel EF als EF-S lenzen kopen

EF of EF-S

Fotografie » TechTalk » Lenzen » EF-S: Short back focus

Bij de meeste Canon spiegelreflexen kan je zowel EF-lenzen als EF-S lenzen kopen. Hier leggen we de verschillen tussen beide in het kort uit.

Short back focus

De EF-lenzen bestaan sinds 1987. Het waren de eerste lenzen die een volledig electronische sturing gebruikten (EF betekent “Electro Focus”). De EF-lenzen kunnen op alle bodies gebruikt worden. De bodies dragen de benaming EOS (Electro Optical System). Dit systeem was uitzonderlijk in de jaren '80 en heeft Canon opnieuw tussen de hoofdrolspelers geplaatst (De Canon F-1 MkII was wel een technisch hoogstaandje in 1981 maar moest het nog steeds stellen met de verouderde FD-mount). De FD-lenzen waren optisch uitstekend, maar waren zuiver mechanisch. Met de EF lenzen (Electro Focus) en bijhorende EOS bodies werd de mechanische overbrenging overboord gegooid en gebeurde de sturing van de lens (focus en opening) via electrische weg, wat een aanzienlijke snelheidswinst betekende.

Mocht je trouwens nog FD lenzen hebben, dan kan je die gebruiken met een converter op je EOS systeem (film of digitaal). Deze converters veroorzaken een kleine brandpuntverlenging en een verlies aan lichtsterkte, maar een echte adaptorring bestaat niet omdat FD lenzen een kortere backfocus hebben dan EF lenzen. Een FD lens zou eigenlijk veel dichter bij de sensor geplaatst moeten worden.

Met de “S” van Short back focus

De EF-S lenzen zijn specifiek gemaakt voor bodies met kleinere sensoren (cropsensoren). Deze lenzen kunnen niet op een full size body gebruikt worden, maar omgekeerd kan een EF lens op een body met crop sensor gebruikt worden; ze aanvaarden zowel EF-lenzen (met rode stip) als EF-S lenzen (met witte stip). De "S" in EF staat voor Short back focus. Bij een body met cropsensor kan de achterste lenzengroep dichter bij de sensor geplaatst worden omdat de sensor (en dus ook de opklapbare spiegel) kleiner zijn. De EF-S lenzen maken daar dankbaar gebruik van.

Sommige lenzen die gemaakt zijn voor de cropsensoren (de DC-reeks van Sigma) kunnen fysich op een camera met full size sensor geplaatst worden (resulterende beelden). Bij andere merken (bijvoorbeeld Nikon) kunnen de kleinere AF-S lenzen op een full size body gementeerd worden: het fototoestel gebruikt dan automatisch enkel het middelste deel van het beeld. Bij Canon is dit niet het geval.

Om het geheel te verduidelijken bespreken we de verschillen aan de hand van drie voorbeeld-lenzen van Canon:

EF-S 10-22 ƒ/3.5-5.6 USM Lengte: 89.8mm Gewicht: 358g Sensorafmetingen: 22.5×15mm Beeldcirkel: 27mm
EF 17-40mm ƒ/4.0 L USM Lengte: 96.8mm Gewicht: 475g	EF 16-35 ƒ/2.8 L USM Lengte: 103mm Gewicht: 600g
Sensorafmetingen: 36×24mm Beeldcirkel: 43.2mm

Beide lenzen halen dezelfde openingshoek (omgerekende brandpuntsafstand: 16-35mm). Op vergelijkingssites scoort de EF-S lens goed in vergelijking met de de full size lens ƒ/4 (en heeft zelfs een bredere kijk). De ƒ/2.8 uitvoering is bijzonder duur met een matige beeldkwaliteit. De EF-S uitvoering profiteert duidelijk van de short back focus.

Een body met een cropsensor (we vergelijken hier even de Canon 50D met de canon 5D MkII) heeft ongeveer evenveel pixels op een kleine oppervlakte. Het gevolg daarvan is: (met een EF lens)

De optische resolutie van een lens dat je op een body met cropsensor zal gebruiken moet veel beter zijn.
De kleine pixels vangen minder licht op en daarom moet de lens lichtgevoeliger zijn (de “gapless microlenzen” van de 50D reduceren echter dit effekt).
Maar anderzijds is hoekscherpte en vignetering niet zo belangrijk, want een body met cropsensor gebruikt enkel het middelste deel van het beeld.

Het is dan ook spijtig dat de EF-S lenzen niet meer inspelen op de specifieke eisen van bodies met cropsensoren: een EF-S 24-70 ƒ/2.8 L zou een ideale lens zijn (het probleem van deze lens in klassieke uitvoering is voor mij vooral zijn gewicht... en zijn prijs). EF-S is nog teveel synoniem van matige kwaliteit. De S-lenzen zijn duidelijk bedoeld als "instapmodel" voor amateur-fotografen, dit ondanks het feit dat de kwaliteit van een foto meer bepaald wordt door de lens dan door de body.

Waarom/waarom niet een EF-S lens kiezen?

Je moet zeker zijn dat je nooit naar een full size body zal overstappen, want dan zijn je EF-S lenzen onbruikbaar (dit geldt ook voor gelijkaardige lenzen van bijvoorbeeld Sigma). Vergeet niet dat lenzen in de meeste gevallen langer meegaan dan een body.

EF-S lenzen verspillen geen licht (enkel de kleinere sensor wordt belicht): de lenzen zijn kleiner voor ongeveer identieke optische eigenschappen... Voor zover je een equivalente lens in EF-S-uitvoering kan vinden. De lenzen van topkwaliteit (L-kwaliteit) zijn enkel beschikbaar in full size uitvoering.