Bioscoopfilm in kleur


Fotografie » TechTalk » Film » Cinema » Bioscoopfilm

De gevoelige film die in bioscoopzalen gebruikt werd volgde een gelijkaardige weg als de film die in fototoestellen gebruikt werd.


Kinemacolor

Het eerste systeem gebruikt een speciale camera die een sluiter heeft met twee kleurfilters: een orange en een cyan filter. Ieder beeld wordt afwisselend belicht via de orange of cyan filter. De kleurinformatie is dus aanwezig in het beeld als een afwisseling van orange en cyan helderheden, maar is niet zichtbaar.

De emulsie wordt ontwikkeld zoals een normale emulsie, wat natuurlijk een groot voordeel is. De projector heeft ook een sluiter met twee kleurfilters.

Het syteem heeft enklele nadelen:


Raster

Men gebruikt hier ook een monochrome emulsie, maar die wordt belicht via een gekleurde rooster ("Réseau") die deel uitmaakt van de pellicule zelf. De emulsie krijgt nu een kleurinformatie via het raster zelf. De emulsie wordt positief ontwikkeld en dankzij het raster verschijnt er opnieuw kleur bij de projectie.

Twee procédés hebben zo'n raster gebruikt: Finlay en Dufay. In tegenstelling met de volgende systemen met twee kleuren kunnen alle kleuren weergeven worden. De kleuren zijn niet echt gesatureerd omdat er door diffusie van het licht in de emulsie altijd een kleurmenging optreedt.

Het procédé heeft als nadeel dat die veel licht opslorpt: om een groene kleur te tonen moeten de blauwe en rode "pixels" zwart zijn. De projector moet dus driemaal zo sterk zijn om een normale belichting te bekomen. Bij andere procédés zijn de kleuren die niet aktief zijn gewoon doorzichtig.

Het is ook zeer moeilijk om copies te maken: men maakt monochrome copies, want de kleurencopies hebben een zeer slechte resolutie vanwege het raster dat niet overeenkomt tussen de twee emulsies.

Het systeem met kleurfilters (Autochrome en Dufay) die eveneens gebruikt worden voor foto's wordt hier verder besproken.


Gasparcolor

Gasparcolor was één van de beste systemen in zijn tijd. Zowel felle als zachte kleuren waren mogelijk en in tegenstelling tot de andere systemen (Kinemacolor en Bipack) werd er in drie kleuren opgenomen. De gebruikte pigmenten waren zeer stabiel (Kodak zal een gelijkaardig systeem ontwikkelen met zijn Kodachrome).

De kleurenfilm zelf was echter weinig gevoelig, zodat die niet in normale toepassingen gebruikt kon worden, enkel voor het maken van animatiefilms. Maar men kan indirect werken via drie kleurscheidingen (drie zwart-wit films die belicht worden door een filter, zoals bij het latere technicolor). De kleurenfilm wordt dan belicht via de separaties, waarbij de lage gevoeligheid van de kleurenfilm geen rol meer speelt.

Het systeem werd oorspronkelijk in Duitsland ontwikkeld en de films werden in België gemaakt. Bij de aanvang van de tweede wereldoorlog viel de produktie stil.


Bipack

Het systeem met de kleurrasters is maar een noodoplossing en heeft teveel nadelen om echt door te breken: de kleuren zijn te zwak, de film is te donker en het is moeilijk om copies te maken.

Lees ook de pagina
kleurscheidingen
voor een technische achtergrond
De volgende systemen neutraliseren één van de nadelen van de Kinemacolor door de twee emulsies te combineren tot één enkele film bij de projectie. De meeste systemen gebruiken een camera van het type "bipack" waarbij twee emulsies simultaan belicht worden. Na ontwikkeling ondergaan beide emulsies een toning (en geen kleuring). Bij toning wordt het metallisch zilver (zwart) vervangen door een kleurstof. De heldere delen worden niet gekleurd, wat ervoor zorgt dat de uiteindelijke film zeer heldere beelden kan weergeven. De toning wordt hier verder in detail uitgelegd.

De twee films worden tegen elkaar geplakt na de ontwikkeling en toning, waardoor men niet meer de nadelen heeft van de Kinemacolor. Dit zijn de systemen die toegepast zijn geweest:

Beschrijving van het bipack systeem:
A + B: panchromatische emulsie die enkel rood licht ontvangt
C + D: orthochromatische emulsie enkel gevoelig voor groen-blauw licht
G + F: lenzensysteem en belichtingsvenster
E: aandrijfsysteem van beide films
1 + 2 + 3: eerste film met drager, emulsie en rode kleurfilter
4 + 5: tweede film met emulsie en drager

Alle bipack systemen hebben een aantal nadelen: de kleurbeperking (gamut), maar ook het feit dat de film die uit twee aan elkaar geplakte emulsies bestaat de neiging heeft om te gaan golven. Nu is het zo dat alle films de neiging hebben om te gaan kromtrekken na verloop van tijd, maar hier gaat de kromming in één richting over in een kromming in de andere richting en omgekeerd op onregelmatige tijdstippen, waardoor de scherpstelling van de projector continu bijgeregeld moet worden.

Een ander nadeel is dat de emulsies aan beide kant van de film aanwezig zijn, wat de film dubbel zo gevoelig maakt voor krassen. Door de gekleurde emulsies zijn de krassen dan ook bijzonder goed zichtbaar.

Er zijn ook procédés ontwikkeld die gebaseerd zijn op het bipack systeem, maar die drie kleuren gebruiken. Deze procédés hadden weinig succès. Er zijn maar weinig films die gemaakt zijn geweest met driekleuren bipack.


Eastman Kodak

Dan is er integraalfilm op de markt gekomen. Die film bevat de drie gevoelige emulsies zodat er geen aparte ontwikkeling meer nodig is. Dit maakt ook de montage eenvoudiger. Men kan zowel positief of negatief film gebruiken.

Bij fotografie gebruikt men de benaming Kodacolor voor negatieffilm en Ektachrome voor positieffilm, bij bioscoopfilm gebruikt men andere namen zoals DeLuxe Color maar de ontwikkeling is gelijkaardig.

Een nadeel is dat de kleurstoffen minder stabiel zijn. Men is verplicht kleurstoffen te gebruiken die specifieke scheikundige eigenschappen hebben: de kleurstoffen moeten zichtbaar worden op de plaatsen waar het zilver gereduceerd wordt. Het aantal geschikte kleurstoffen is daardoor beperkt.

De ontwikkeling is vergelijkbaar met het procédé dat voor fotografie gebruikt wordt (C-41), maar er is een eerste alkaline bad om de anti-halo laag te verwijderen. Verder loopt de ontwikkeling op eenzelfde manier: zie negatieve filmontwikkeling en positieve filmontwikkeling. Bij bioscoopfilm wordt regelmatig "skip bleach" gebruikt.


Kodachrome

Kodachrome is vooral bekend vanwege zijn dia's, maar Kodak heeft die naam ook gebruikt voor bioscoopfilmprodukten. Het eerste Kodachrome procédé is gebaseerd op het bipack principe. Er zijn weinig films gemaakt volgens dit systeem.

Het Kodachrome systeem gebruikt integraalfilm met meerdere lagen. De kleurstoffen worden aangebracht tijdens de behandeling, wat als voordeel heeft dat de kleuren scherper gedefinieerd zijn. De gebruikte kleurstoffen zijn ook meer stabiel dan bij Ektachrome (Eastman Kodak procédé).

Kodachrome bestaat in normale uitvoering met een hoog contrast en Kodachrome Commercial met een lager contrast om copies te maken.

Kodachrome gebruikt een complex systeem voor de ontwikkeling en het resultaat is niet altijd optimaal. De meeste films gebruiken het Eastman systeem.

De eisen die gesteld worden wat betreft de kleurweergave bij bioscoopfilm liggen lager dan de eisen voor kleurafdrukken. Bij film is er beweging, aktie en de kleine mankementen van de eerste systemen vallen niet zozeer op.

Het probleem waarmee de techniekers geconfronteerd worden is hetzelfde bij bioscoopfilm als bij fotografie: hoe kunnen we kleur weergeven met een emulsie die kleurenblind is? Het principe dat later universeel gebruikt zal worden voor kleurenfilm is zeer complex (aktivatie kan kleurstoffen op de plaatsen waar de emulsie belicht is geweest), en voor dat deze miraculeuze kleurstoffen ontdekt werden moet men minder doeltreffende systemen gebruiken.

In de eerste systemen gebruikt men slechts twee kleuren: orange en cyan. De gekozen kleuren zijn zodanig geoptimaliseerd dat de huidtinten (van de blanke man, uiteraard) correct weergegeven worden. Groene en paarse tinten worden te donker of te helder weergegeven.


Raster Dufaycolor


Principe van het bipack systeem in de filmcamera

Technicolor

Het kleursysteem Technicolor dat zijn gelijke niet kent bij de fotografie wordt op een aparte pagina besproken.

Ook de televisiecamera's en camcorders werken uiteindelijk met kleur.

Paginas die volgens Google je zouden kunnen interesseren