Fotografie » TechTalk » Produktbeschrijvingen » Nieuw?

Om de 6 maande komt er wel een nieuwe uitvoering van een fototoestel, printer of ander electronisch apparaat. Met nog meer pixels, nog meer features, nog beter. Tijd dus om de oude rommel weg te gooien...

... Maar de fabrikanten vergeten de wetten van de fysica te verbeteren.

The show must go on!

Waarom wordt er zoveel geluld over de kwaliteit van de fototoestellen? Je kan geen fotografie-forum raadplegen of de laatste camera van Ninon wordt vergeleken met die van Cakon, de foto's worden op de pixel na bekeken, gewogen en van een uitgebreid kommentaar voorzien.

Een fototoestel wordt niet gekocht om foto's te maken, evenmin als een auto wordt gekocht om zich van punt A naar punt B te verplaatsen. Anders zou iedereen met een Dacia Logan rijden en niet met een veel te dure Porsche Cayenne. De belgische wegen zijn wel in slechte staat, maar da's nog geen reden om met een terreinwagen te rijden.

Eigenlijk is de reden eenvoudig: the show must go on. Zopas werd de nieuwe Canon 60D gelanceerd (wordt ondertussen al lang niet meer gemaakt). Er zijn commercieele websites die enkel van de vergelijkingen leven. Bij iedere verkoop die via hun site gebeurt krijgen ze een percentage (affiliate marketing heeft dat: als site-maker maak je reklame voor het produkt van iemand anders). Je kan moeilijk verwachten dat ze objectief zijn. Omdat de geproduceerde foto's zo op elkaar lijken moeten wel op de kleinste details letten en van een dode pixel een massamoord maken.

Zou de gebruiker gelukkig zijn met zijn oude 20D (echt waar: het is een prachtig toestel en er is geen reden om een nieuwere versie van hetzelfde toestel te kopen), dan zou de markt in elkaar storten, winkels zouden personeel moeten ontslagen, fabrieken moeten sluiten, de staat zou geen belastingen meer kunnen heffen. Tja. Koop dan maar die splinternieuwe Canon 60D, het niet-kopen en blijven werken met je oud wrak is geen viabel alternatief voor de wereldeconomie en -vrede... Ook mijn electriek moet trouwens nog betaald worden, klik dus maar gerust op een advertentie op mijn site. Liefst op een advertentie voor een .nl domein, want ik heb een hekel aan nederlanders.

Forums zoals belgiumdigitaal leven van de talrijke bijdragen van mensen die denken dat ze het weten. Als de ene zijn nieuwe Ninon 5DL8 durft aanprijzen, dan krijgt hij binnen de seconde de wind van voren van alle Olympia, Sommy, Intax, Panabrolic en Cakon eigenaars. Hoe meer berichten, hoe meer reklame de site-eigenaar er rond kan plaatsen.

Mensen zijn koebeesten, ezels en schapen terzelfdertijd. Ze herkauwen wat ze op een forum gelezen hebben, slikken het als de waarheid en kopen hetzelfde toestel als de gebuur. Als het kan met een paar PK's of miljoen pixels meer.

Maar een fototoestel dient om foto's te nemen. “It's the painter, not the paintbrush” zegt men in het engels. Heb je al twee straatarbeiders de eigenschappen van hun houwel horen bespreken? Neen toch? Als het voetpad vlak is en de werken geen dagen hebben aangesleept ben ik al gelukkig.

Meer pixels... en meer ruis!

Dit is een ruis-test: hoe gedragen beide toestellen zich bij weinig licht? De belichtingswaarde was 4.0 EV (bij ISO 100), dus redelijk weinig licht voor een fototoestel. Op de normale gevoeligheid van 100 ISO zou je met een opening van ƒ/2 en een sluitertijd van 1/2 seconde moeten werken om een correcte belichting te bekomen. De gain werd opgevoerd tot 3200 ISO, dat is de "H"-stand bij de 20D. Ik had natuurlijk beide toestellen op een statief kunnen plaatsen en een lange sluitertijd gebruiken, maar de bedoeling was een real life situatie na te bootsen: een avondje uit, een paar groepsfoto's op de markt. Om de sfeer niet te verstoren wordt de flitser niet gebruikt en om een scherp beeld te bekomen wordt er een normale sluitertijd gebruikt (1/125). Om toch een aanvaardbaar beeld te bekomen wordt de gain opgevoerd.

Zien jullie veel verschil? De foto van de 20D is uiteindelijk scherper dan die van de 50D. Bij de 50D werd er een sterkere ruis-reduktie toegepast en zijn een heleboel details verdwenen. Met een identieke ruisreduktie zijn beide beelden identiek.

In 5 jaar tijd, van de 20D naar de 50D, is de pixelcount van 8 naar 15 megapixel gegaan, dus bijna het dubbele. Maar wat betekent dit in de praktijk? Dat de afmetingen van de foto 1.35× groter zijn geworden (van 3504×2336 naar 4752×3168 pixels). De foto is dus een beetje groter geworden, maar het renderen (het weergeven op je computerscherm of printer) duurt minstend dubbel zo lang. Waarom moet een foto drieduizend honderd en achtënzestig pixels hoog zijn als je scherm een verticale resolutie van nog geen duizend pixels heeft? Waarom moet je bak met wielen aan 180 kunnen rijden als je maar 50 mag in de bebouwde kom?

Bij deze foto genomen op de maximale gevoeligheid van de 50D (12800ISO) zie je duidelijk de “hot pixels”, zichtbaar als gekleurde punten, een fenomeen dat zelfs de ingebouwde ruisreductie niet kan verwijderen. De foto's met de 20D vertonen dit effekt niet, maar omdat het toestel deze belachelijke ISO waarden niet aankan heb ik een 5.5× lagere sluitertijd moeten gebruiken.

Als fabrikant A zijn fototoestel verbeterd heeft (nu met een nog hogere ISO-waarde! Nog meer pixels! Nog meer funkties!), dan is hij wel vergeten de wetten van de fysica aan te passen. Bij foto's genomen met zeer weinig licht (ongeveer 1 EV) heb je shot noise of quantumruis. Licht bestaat uit partikels, en bij deze lage belichtingswaarden zijn er (relatief) weinig fotonen. Als die fotonen over de miljoenen pixels uitgespreid moeten worden, dan heb je quantumruis: op de ene sensor vallen er 1000 fotonen, op de andere 1025 fotonen, niet omdat er meer licht is op die tweede pixel, maar gewoon wegens het stochastisch karakter van licht. Ik heb niets uitgevonden, ook bij film was een vergelijkbaar effekt merkbaar (reciprocity failure).

Maar vergelijkingssites praten daar natuurlijk niet over. Al deze sites leven van de inkomsten van de gegenereerde verkopen. Praten over quantummechanika zou teveel afleiden. Kopers laten zich leiden door deze herkauwde rommel, en kopen dan hun toestel in de goedkoopste internet-winkel. Maar zullen de foto's beter zijn?

Als je de 50D gebruikt op een redelijke ISO-waarde (maximum 3200 ISO), dan heb je geen “hot pixels”. En schakel je de ingebouwde ruisreductie uit, dan zien de foto's er niet uit alsof ze uit de wasmachine gekomen zijn. In dàt geval zijn de foto's van de 50D beter dan die van de 20D: gewoon omdat je meer pixels tot je beschikking hebt. Bij een afdruk of een publicatie wordt de ruis uitgemiddeld en is dus niet meer zichtbaar.

De hoeveelheid ruis is een fysisch fenomeen. Het hangt eigenlijk meer af van de sensortemperatuur dan van de toegepaste fabricagetechnieken. Bij iedere stijging met 10C heb je een verdubbeling van de ruis. Als je je fototoestel een paar minuten in live preview hebt gebruikt, dan zal je meer ruis in de foto's hebben in vergelijking met een foto genomen met een koud toestel. Dit is zowel van toepassing voor compact-fototoestellen als voor reflextoestellen: gebruik de live preview funktie dus niet als je foto's bij weinig licht neemt.

Meer funkties... maar minder keuzes!

Bij de goedkopere fototoestellen moeten de produkten opvallen door gemakkelijk te hanteren begrippen (zoveel meer pixels! zoveel meer zoom! zoveel meer funkties!). Deze trend is goed merkbaar bij de nieuwe 60D. Of die funkties daadwerkelijk een nut hebben laat ik in het midden. De bruikbare funkties verdwijnen in een submenu omdat ze niet verkopen, om bij de volgende release voorgoed te verdwijnen. Spelen met de opening is al lang niet meer mogelijk met de meeste compact camera's. Maar heeft dat nog een nut? De sensor is zo klein dat je geen opening kleiner dan ƒ/4 kan hebben want dan is het beeld volledig onscherp door diffraktie.

De overmaat aan pixels heeft talrijke nefaste gevolgen voor je workflow, zoals het rijden met een 4×4 eveneens nefaste gevolgen heeft voor het milieu. Als je dubbel zoveel pixels hebt, dan moet de lens dubbel zoveel licht doorlaten om eenzelfde ruisafstand te hebben. “Nieuwe fabricagetechnieken, betere produktiecontrole, snellere processoren...” Dat is gewoon zever. Laten we even deze zin van de commercieele dienst vertalen in de werkelijkheid:

It's the painter... not the paintbrush

Waarom heb ik dan een nieuwe 50D gekocht in plaats van mijn oude 20D te blijven gebruiken? Maar ik heb ook moeten leren met de minpunten van het toestel: En is het beeld echt beter? Je hebt meer details (enkel te zien als je NIET de kitlens EF-S 18-200 gebruikt maar een lens dat evenveel kost als de body). Het is het toppunt: je ruilt je oude 20D met zijn kitlens EF-S 18-55 om voor een 50D met bijhorende kitlens... en de beelden zijn minder scherp!!!

Het is dan nog de vraag of je die enorm grote bestanden ook effektief nodig hebt. Waarvoor gebruik je de foto's? Om te publiceren op je fotograaf-profiel bij de ene of andere site. En wat is daar het probleem? Juist, ja: je kan maar foto's aanbieden in een heel lage resolutie.

En ondertussen is het zover: nog geen 6 maanden na de lancering van de 50D heeft Canon opnieuw een nieuw model aangekondigd. Niet de prosumer Canon 60D, niet de professionele Canon 6D, maar iets nieuws: de Canon 7D. Het is in feite een 5D mkII met een cropsensor en enorm veel pixels (drie miljoen meer dan de 50D). De eerste revieuwers gebruiken lovende woorden om de extra functionaliteiten van het toestel te bespreken, en inderdaad, een lichtmeting die gekoppeld kan worden aan de focuspunt is voor mij een verbetering. Maar niemand heeft het over de sterke ruis (dat al heel storend was bij de 50D). Ervaren fotografen hadden veel liever gehad dat Canon minder pixels zou gebruiken, maar meer aandacht zou schenken aan de beeldkwaliteit. Zelfs bij normale belichting is er ruis in het beeld van een 50D te zien, gapless microlens of niet. De lichtmeting vastzetten kon je al met een 5 jaar oude Canon uitvoeren (exposure lock), die extra funktie is geen fundamentele verbetering.

Voor de vergelijkingen werd dezelfde brandpuntafstand gebruikt zodat hetzelfde beeld getrokken wordt.

Bij het volledig beeld (eerste foto) wordt de foto gewoon verkleind.

Bij de uitsnede wordt op pixelniveau gewerkt (uitsnede van 400 × 267 pixels).

Canon 5D Mk III Canon 50D Canon 20D Sony DSC-F828


Canon 5D Mk III Canon 50D Canon 20D Sony DSC-F828

De foto's van de 5D Mk III zijn later genomen (maar dezelfde lichtomstandigheden werden gebruikt). Deze foto's worden binnen een paar uur op de pagina geplaatst.

De eerste foto is verkleind, de tweede bevat een uitsnede op pixelniveau.

De Canon 5D heeft een full size sensor, waardoor de uiteindelijke uitsnede breder is. Om dit te compenseren werd er ingezoomd.

Bij de nachtfoto werd de ISO-waarde tot 20.000 opgevoerd om een normale sluitertijd (1/125) en opening (ƒ/4) te bekomen (op mijn lichtmeter: EV = 3).

En nog eens 5 jaar later na de aankoop van de 50D heb ik een 5D Mk III gekocht. Hier ook omdat de 50D oud begon te worden.

Maar ik wou ook af van de storende ruis van de 50D, en in dat opzicht presteert de 5D met zijn full size sensor wat beter. Immers: met een grotere sensor zijn ook de pixels groter (zelfs met een verhoogde pixelcount) en die grotere pixels vangen meer licht op. Maar je moet geen wonderen verwachten: op 20.000 ISO is ruis duidelijk zichtbaar (12.800 voor de 50D).

De overgang van 15 megapixels (50D) naar 21 megapixels (5D Mk III) is minder opmerkelijk dan de overgang van 8 megapixels (20D) naar 15.

Paginas die volgens Google je zouden kunnen interesseren