Een eenvoudige filmscanner
Een 5 megapixel fototoestelleke in een dooske
Filmscanner
Fotografie » TechTalk » Film | Produktbeschrijvingen » Reflecta X2 Scan
Als je een paar negatieven of dia's wilt inscannen dan is deze minimalistische scanner een mogelijkheid. De reflecta Scan is niet meer dan een fototoestelleke in een dooske, maar soms heb je niet meer nodig.

Als je nog oude negatieven, foto's of dia's liggen hebt, dan is nu de tijd aangekomen om die in te scannen. Dia's en vooral negatieven verliezen hun scherpte in de loop der jaren: na 25 jaar begint het effekt zichtbaar te worden (minder of meer, naargelang de kwaliteit van de ontwikkeling en de manier van bewaren). Zwart-wit stroken hebben minder te lijden en behouden hun scherpte gedurende minstens 50 jaar.

Reflecta X2 Scan

De Reflecta X2 Scan is een basisscanner geschikt voor filmstrips (negatief en positief) en ingeraamde dia's in het formaat 135. Met wat knipwerk aan de houder kan je ook 126-negatieven scannen. De scanner wordt geleverd met de nodige drivers en een eenvoudig fotobewerkingsprogramma met acquire-funktie. Het apparaat wordt op de USB poort aangesloten en krijgt zijn voeding van de computer zelf. In twee minuten is je systeem paraat (eerst drivers installeren, en dan pas aansluiten!)

De gebruikte scannermodule is een beeldscanner in plaats van een lijnscanner zoals bij de meeste toestellen. Dit wilt zeggen dat het beeld in één keer gelezen wordt (met een soort fototoestel) en niet zoals bij een fax. Dit toestel heeft dus geen motor nodig om de film aan te drijven: de film wordt manueel gepositioneerd en er wordt een “foto” genomen. Het scannen gebeurt ook sneller omdat er kan volstaan worden met één enkele doorgang. Lijnscanners voeren meestal 2 doorgangen uit, de eerste dient om een preview te bekomen en de helderheid in te stellen (lijnscanners kunnen de zeer hoge densiteitsverschillen van diafilm niet in één doorgang verwerken).

Pluspunten

  • Het is een compacte scanner dat je direkt aan je notebook kan verbinden (geen aparte voeding nodig). Ideale scanner voor op de baan, maar helaas een beetje te groot om in de tas van de notebook te passen.

  • Eenvoudige software zonder onnodige foefjes. In minder dan een minuut zet je een complete strip om in een reeks foto's.

  • Het scannen gebeurt uiterst snel, gewoon de film in de houder en de houder manueel in de scanner schuiven. Er is geen aandrijving, je moet de houder heen- en weer schuiven. Een pluspunt, want minder onderdelen (aandrijving) die defekt kunnen gaan.

Minpunten

  • De resolutie is beperkt top optisch 1800dpi, wat echt minimaal is. Om alle details uit een goede film te halen heb je een resolutie nodig dat tweemaal zo hoog is. De scanner is bruikbaar indien de foto's afkomstig zijn van een goedkope compact-fototoestel.

  • Het dynamisch bereik is niet uitzonderlijk (Dmax - Dmin geschat op 2.5). Ok voor negatieven, te beperkt voor diapositieven.

  • De preview is niet-gecorrigeerd, dus zie je het negatief beeld in plaats van het omgezette beeld (positief). Dat is duidelijk een beperking, zeker als je snel door massa's strips moet ploeteren om dàt beeld van nonkel Georges terug te vinden. Bij veranderen van filmmateriaal (bijvoorbeeld kleur en zwart-wit) moet je de scannersoftware sluiten en opnieuw starten. Het programma heeft de vervelende eigenschap van altijd "on top" te verschijnen (boven de vensters van andere programma's)

  • De strookje-houder is het zwakke schakel. De houder gaat niet gemakkelijk open en dicht. Hoe lang zal die meegaan? De houder heeft pinnetjes om de strook op zijn plaats te houden maar ook ramen, en dit vormt een probleem want het is onmogelijk de strook precies achter het raam te plaatsen zodat alle beelden juist staan. De oplossing is dan ook eenvoudig: alle ramen verwijderen (de houder wordt daardoor niet minder stevig, af fabriek is het al rommelig). Ramen uitknippen is trouwens nodig als je 126-strookjes wilt scannen (zie derde foto rechts). Als je veel 126-strookjes wenst in te scannen, dan moet je één raampje halverwege houden om de strook op zijn plaats te houden (de 126 negatieven zijn namelijk vierkantig en naar de zijkant verschoven).

  • Geen ICE-functionaliteit, het automatisch verwijderen van stippen en krasjes door middel van een tweede (infra-rode) scan.

  • Enkel gemaakt voor 135-strookjes (24×36 kleinbeeld en halfbeeld). De 126-negatieven (de stroken hebben dezelfde afmetingen en worden op dezelfde machines ontwikkeld) kunnen moeilijk gescand worden omdat de beelden naar een kant geschoven zijn (perforaties aan een enkele kant). De zwarte repen tussen de negatieven (een kenmerk van het 126 filmformaat) kunnen de scanner in de war sturen. De vierkante foto's van 26.5×26.5mm (die wat hoger zijn dan de 24×36mm-beelden van het 135-formaat) zijn te groot voor de scanner (soms moet je de strook herpositionneren als er mensen onthoofd worden).

Afbeeldingen rechts: (126-negatief van 1972, evenwichtig belicht)

  1. Foto genomen met een digitale reflex en een specifieke macrolens, negatiefbeeld omkeren en auto levels uitvoeren.
  2. Foto met de filmscanner, onbewerkt.
Je ziet duidelijk dat de scanner moeite heeft met het (grotere) 126-formaat ten opzichte van het standaard 135-formaat, maar de software is beter in staat de orange mask te verwijderen. De conversie naar JPEG produceert artefakten en zelfs opslaan in TIFF is geen garantie voor een perfecte scan: er zit sensorruis in het TIFF-beeld.

Bij een professionele scanner moet je de gevoelige laag (de ruwe laag) van de strook naar de sensor richten om de maximale scherpte te bekomen. Bij de Reflecta maakt dit niets uit vanwege de beperkte optische resolutie.

Beeldkwaliteit en alternatieven?

De beeldkwaliteit is aanvaardbaar, het toestel is in staat de orange mask te verwijderen uit negatieven. De oorspronkelijke kleuren komen mooi tot hun recht, je ziet zelfs de typische verschillen tussen Kodak en Agfa-film (ah! waar is de tijd dat Agfa nog iets betekende, zowel voor de aandeelhouders als de fotografen). In dat opzichte is de scanner beter dan het inscannen met je fototoestel en dan op de computer omzetten: heelwat sneller, en geen extra behandelingen achteraf. Ik heb duizenden negatieven ingescand in een paar uur. Al mijn jeugdherinneringen kwamen terug naar boven.

Bij onderbelichte of vervaagde negatieven (negatiefbeeld niet genoeg zichtbaar) heeft het toestel duidelijk last van "banding" wegens de beperkte bitdiepte bij het scannen (klein dynamisch bereik). Met overbelichte negatieven (origineel te donker) heeft de scanner ook moeite met zijn beperkte Dmax van 3.0. Dat belooft bij het scannen van dia's!

Afbeeldingen rechts: (135-negatief uit 1975 in zeer slechte staat, afbeelding nauwelijks zichtbaar op de strook)

  1. Inscannen met reflextoestel, omkeren en auto-levels. Photoshop heeft moeite om de juiste kleuren te vinden.
  2. Inscannen met de Reflecta zonder bewerking. De foto bevat sensorruis.

Voor het inscannen van slechts een paar filmstrookjes is een fototoestel met houder een goedkopere oplossing. Bij negatieven zal je wel het beeld moeten omkeren en de mask verwijderen (meer info over het inscannen van films)

Wens je iets meer dan deze minimalistische scanner, dan is een flatbedscanner met filmscan-mogelijkheid een betere keuze. Een optische resolutie van minstens 2400 * 2400 pixels is aangeraden en de ICE-technologie is een pluspunt (opsporen en verwijderen van krasjes en andere sporen door middel van een tweede scan onder infra-rood licht). Deze scanner kan je ook gebruiken om foto's, kranteknipsels, documenten en ander materiaal in te scannen.

Wens je het maximum, dan is een speciale filmscanner een optie. Deze toestellen zijn speciaal gemaakt voor het scannen van filmstroken of gemonteerde dia's. De toestellen hebben een groot dynamisch bereik (hoge Dmax en lage Dmin) zodat alle details van dia's ingescand kunnen worden, zowel in de highlights als in de donkere delen van het beeld. Sommige toestellen hebben een dia-carrossel, maar deze mogelijkheid is enkel van nut voor bedrijven die duizenden dia's moeten inscannen.