Woordenlijst

Woordenlijst fotografie


DOF, depth Of Field
Engelse term voor wie graag geleerd uit de hoek komt. Terwijl er een geschikt nederlands woord voor bestaat. Zie scherptediepte.

Dmax, Dmin, Drange
De densiteit is de hoeveelheid licht een filmnegatief of diapositief doorlaat, uitgedrukt als logaritme met base 10.
  • Dmax: donkerste deel van een strook (de helderste delen van een negatief)
  • Dmin: helderste deel van een strook (de minst belichte delen bij een negatief)
  • Drange: dynamisch bereik van een filmnegatief of diapositief, Dmax — Dmin

Deze waarden zijn niet lineair (tabel zie •» densiteit). Een dia kan een dynamisch bereik hebben van 4.0 en een kleurnegatief van 2.0
8-bitsscanners halen een dynamisch bereik van 2.4 (voldoende voor kleurnegatieven, maar niet genoeg voor dia's). 16-bitsscanners hebben een theoretisch bereik van 4.8, maar in de praktijk wordt er een bereik van 3.0 gehaald (wegens sensorruis).

Fabrikanten gebruiken altijd de beste cijfers in hun reklame (dus de theoretische waarden die in de praktijk nooit gehaald zullen worden).

DNG Digital NeGative
Open formaat dat door Adobe ondersteunt wordt voor het opslaan van RAW beelden. De bedoeling is de beperking op het RAW formaat te elimineren. Het RAW formaat is eigen aan ieder camera model (of reeks van modellen). Vaak kan een RAW afbeelding niet door andere software dan de eigen software "ontwikkeld" worden tot een toonbare afbeelding. Het DNG formaat wordt gepromoot als het formaat dat de originele sensor-informatie bevat, maar dan in een gestandardiseerd formaat dat door de meeste software gelezen wordt. Het DNG formaat bevat informatie over de sensor en bevat een kleine preview in JPEG formaat. Nagenoeg alle sensorconfiguraties worden ondersteund: vierkantige en rechthoekige pixels, offset sensoren (octogonale pixels zoals bij de Super CCD), alle bayer-filtercombinaties, en zelfs de Foveon X3 wordt ondersteund. De sensordata kan zonder kwaliteitsverlies gecomprimeerd worden. Op dit ogenblik ondersteunt enkel Pentax het DNG formaat: de fototoestellen kunnen afbeeldingen produceren in JPEG of DNG. Ook niche-fabrikanten zoals Phase One ondersteunen het DNG formaat.

Doka of donkere kamer
Het ontwikkelen van filmmateriaal en het maken van reprodukties kan gemakkelijk zelf gedaan worden indien men zich beperkt tot zwart-wit. Een aantal amateur-fotografen hadden daarom een donkere kamer (hoogtij van de jaren 50 tot 80). Kleurfotografie is heelwat kritischer (versheid van de produkten, temperatuur, tijd) en daarom niet geschikt voor de amateur. Met de komst van de digitale fotografie is de donkere kamer nagenoeg verdwenen. Enkel bepaalde typische termen blijven over in beeldverwerkingsprogramma's: doordrukken, tegenhouden, unsharp mask.

Doordrukken
Benaming afkomstig uit de doka-tijd en nu beschikbaar in beeldverwerkingsprogramma's. Doordrukken betekent het beeld donkerder te maken (Doordrukken = Donkerder). De tegengestelde funktie is tegenhouden (meer info via de link).

Doublet lens
Hybride lens bestaande uit twee individuele lenselementen die aan elkaar gelijmd worden. De voornaamste toepassing van doublet-lenzen is het vermijden van chromatische abberaties door twee lensmaterialen te gebruiken met verschillende dispersie (kleurschifting). Dit zijn •» achromatische doublet lenzen.

Minder vaak voorkomend zijn de doublet lenzen bestaande uit een klassieke bolle lens en een •» asferische correctielens. Deze hybride lenzen bestaan uit een glazen bolle lens en een hars dat over de bolle lens gegoten wordt en een asferische curve heeft.

Downsampling
Reductie van het aantal gebruikte pixels van de sensor om een kleinere afbeelding te bekomen. Dit kan gedaan worden omdat men geen grote bestanden nodig heeft (de foto's worden bijvoorbeeld enkel op postkaartformaat uitgeprint) of om een snellere verwerking te bekomen. Downsampling kan op sensorniveau gebeuren waarbij een kleinere afbeelding op de geheugenkaart opgeslagen wordt, maar het kan ook achteraf in een beeldverwerkingsprogramma gebeuren. Pixel binning is een slimme vorm van downsampling op sensorniveau waarbij het signaal van een aantal naburige pixels bij elkaar wordt opgeteld (met een verbetering van de ruisafstand tot gevolg).

Bij het genereren van een kleinere afbeelding uit een Color Filter Array sensor (Bayer sensor) is er niet noodzakelijk sprake van downsampling, maar het niet-toepassen van interpolatie. Een blok van 4 pixels (de basis van een CFA-sensor) wordt hierbij gebruikt als een enkele tristimulus pixel.

DPOF, Digital Print Order Format
Men kan foto's in de camera zelf markeren voor printout, zodat wanneer de kaart in de kaartlezer van de printer geplaatst wordt, de foto's automatisch uitgeprint worden. Soms kan de printer als host van een USB-verbinding fungeren en de foto's automatisch uitprinten terwijl de geheugenkaart in de camera blijft (PictBridge technologie). Deze funktie wordt minder en minder gebruikt, verkopers proberen de klant een (duurdere) printer te verkopen met LCD scherm, waarop de gebruiker ook de foto's kan selecteren.

Dubbelopname
Een foto maken door de film meerdere keren te belichten op dezelfde plaats. Tussen de twee belichtingen gebeurt er geen filmtransport. Dubbelopnames zijn niet mogelijk met een digitaal fototoestel, maar het is mogelijk achteraf twee foto's samen te voegen in een bewerkingsprogramma.

Duo tone
Drukprocede waarbij er naast de zwarte inkt ook een beetje geel gebruikt wordt, vooral bij de heldere delen van het beeld. Daardoor wordt het raster minder zichtbaar en is de foto in het algemeen mooier. De zwarte inkt lost namelijk een beetje op in de gele inkt. Met duo-tone bekomt men een sepia kleur. Vanwege hun kleinere pixels is een duo-tone separatie niet nodig bij een inktjetprinter (inktjetprinters gebruiken automatisch kleine hoeveelheden gekleurde inkt om grijswaarden weer te geven).

DX Digital Index
Indikatie op de rolletjes van de 135-film onder de vorm van geleidende vlakjes. Een verkeerde instelling van het fototoestel is daardoor nagenoeg uitgesloten (verkeerde gevoeligheid). Niet alle fototoestellen konden deze kodes lezen. Volgende parameters werden gecodeerd:
  • Aantal beelden op de filmrol
  • Gevoeligheid van de film
  • Belichtingsspeelruimte (hoe sterk de film over- of onderbelicht kon worden).
Meestal is de cartridge ook uitgerust met een barkode (ook DX genaamd) dat aangeeft hoe de film ontwikkeld moet worden. De film zelf bevat eveneens een barkode (onzichtbaar zolang de film niet ontwikkeld is). Het geeft het foto-nummer aan voor automatische foto-afdruk. De arabische cijfers op de filmstrook konden moeilijk verwerkt worden in de jaren '80: cijferherkenning bestond toen nog niet.

Dufaycolor
Kleurprocédé begin vorige eeuw, een verbetering van de van de gebroeders Lumière. Het is een additief systeem dat met kleurfilters werkt, daardoor is de lichtgevoeligheid 2 à 3 keer minder dan bij zwart/wit film. Dufaycolor werd gebruikt voor transparanten, maar dankzij de fijnmazige kleurfilters kon het ook gebruikt worden voor cinema. Meer info: •» ontwikkeling en kleurfilm.

Dynamiek, dynamisch bereik
Verschil in intensiteit tussen de helderste en donkerste delen dat een fototoestel kan opnemen in één foto. Elementen die helderder zijn dan dit gebied zijn overbelicht (zien er volledig wit uit) en te donkere elementen verdwijnen in de ruis. Door de belichting te regelen kan men het bereik verplaatsen voor iedere foto, maar de grootte van het bereik blijft vast (ongeveer 1:1000 voor goede spiegelreflexcamera's).