Woordenlijst

Woordenlijst fotografie

Definities focus naar een nieuwe pagina verplaatst
(fixfocus, focus offset, focus bracketing, focus breathing, enz)

Definities flitsers naar een nieuwe pagina verplaatst
(flitsers, accessoires, begrippen, enz)


Face recognition
Compact-toestellen kunnen uitgerust worden met face-recognition software, waardoor het toestel automatisch gezichten in een beeld opzoekt, en daarop scherpstelt en de belichting regelt. Toestellen zonder live beeld (reflextoestellen) kunnen nooit face recognition doen, maar de recente Canon 50D spiegelreflex met live preview heeft deze funktie wel aan boord.

Fase detectie
Manier van scherpstellen door middel van een stigmometer (meer uitleg over fase detectie autofocus via de link). De autofocus sensor is in staat de afstand tot het onderwerp te schatten, wat niet mogelijk is met het systeem van contrast detectie.

Field curvature (beeldverwelving)
Zie: veldkromming

Filmontwikkeling
Zie ontwikkeling

Fill
Zie vullicht of opheldering bij de opstelling van de lichten.

Filter
Een •» filter voert een correctie op het invallend licht. De meest bekende (en nutteloze) filters zijn de UV-filters. Andere filters zijn bijvoorbeeld skylight-filters (warming filters) en polarisatiefilters.

Firewire of IEEE1394 verbinding (Sony benaming: i-link)
Deze verbinding wordt vooral gebruikt om bewegende beelden (video) over te brengen, bijvoorbeeld van een videocamera naar een computer of een DVD recorder. Voor het overzetten van foto's is deze verbinding niet geschikt; daarvoor bestaat USB. Firewire werd vroeger aangezien als sneller dan USB, maar met de komst van USB versie 2.0 is dit niet meer het geval.

Fisheye
Extreme breedhoeklens, gekenmerkt door zijn bolle en uitpuilende objectieflens. Fisheye lenzen geven uitgesproken geometrische beeldvervormingen: de bedoeling is vooral breedhoekig te zijn. Breedhoeklenzen die weinig geometrische fouten vertonen worden rectilineair genoemd.

Flange back distance (flensafstand)
Afstand van de lensmount (flens: montageplaat waarop de verwisselbare lens gemonteerd wordt) tot de gevoelige plaat (film of sensor) bij fototoestellen met verwisselbare lenzen.

De flange back distance is verschillend per fabrikant en bepaalt ook of een bepaalde lens eventueel gebruikt kan worden op een andere body. Een lens met een langere flange back distance (bijvoorbeeld de four thirds systeem met 38.67mm) kan gebruikt worden op een body met een kortere flange back distance (de micro four thirds met 20.00mm) indien er een geschikte adaptorring bestaat. Een lens met een kortere of bijna gelijke flange back distance (bijvoorbeeld de oude Canon FD mount met 42.00mm) kan niet gebruikt worden op meer recente bodies (EF mount met 44.00mm) zonder een speciale optiek dat tussen body en lens geplaatst wordt.

Spiegelreflexen hebben een FBD van ongeveer 40mm: deze relatief grote afstand wordt veroorzaakt door de spiegelbox die tussen optiek en gevoelige plaat zit. Systemen die uitsluitend met een kleinere sensor werken (Four Thirds) kunnen een kleinere FBD gebruiken omdat de mirrorbox altijd kleiner is. Systemen zonder mirrorbox (Single lens Direct) zoals de Micro Four Thirds kunnen de lensmount dicht tegen de sensor plaatsen (Sony NEX: 18.00mm).

Zie ook mechanische afstand.

Flare
Weerspiegeling van een lichtbron in het lenzensysteem, vooral bij tegenlicht zichtbaar. Bij goede lenzen is dit effekt verwaarloosbaar, behalve als er vuilsporen op het objectief zitten. Voorzetfilters kunnen ook flares veroorzaken. Deze •» foto genomen met een kitlens vertoont het effekt. Lees hier meer over •» flares (met een paar fotografische vergelijkingen). Om flares te beperken moet je zorgen dat de zon of andere lichtbron nooit zichtbaar is in de zoeker. Verder kan je flares beperken door een zonnekap te gebruiken. Je zit safe als er geen direct licht op de objectieflens valt.

Is de lichtbron diffuus (bijvoorbeeld een heldere muur), dan onstaat er overstraling in plaats van flares.

Flensafstand
Zie Flange distance.

Fluid focus
Lensontwerp waarbij de scherpstelling gebeurt door het verbuigen van de meniscus ten gevolge van een electrostatische lading. Derfelijke lenzen gebruiken geen mechanische componenten voor de scherpstelling. Een fluid focus lens bestaat uit een klein reservoir waarin twee vloeistoffen zitten die verschillende optische eigenschappen hebben. Door het aanleggen van een electrische spanning buigt de oppervlakte tussen de twee vloeistoffen. Meer informatie is hier te vinden: •» fluid focus lens.

Fly-by-wire
Zuivere electronische besturing van de lenselementen van een fototoestel. Deze benaming komt uit de luchtvaart, waar de zware mechanische servo-systemen (gebaseerd op een hoge druk hydraulisch systeem) vervangen worden door electrische kabels en motoren.

De meest bekende electronische bediening is de zoom-instelling van compact fototoestellen (bediend door middel van twee drukknoppen "W" en "T"), maar ook sommige spiegelreflex systemen hebben een electronische overbrenging voor bepaalde funkties:

  • Het Four Thirds systeem gebruikt een fly-by-wire focusregeling (je draait aan een ring, maar het enige wat deze ring doet is pulsen doorgeven aan de microprocessor). Bij uitgeschakelde camera werkt de focusregeling niet, en dit is duidelijk een minpunt van het systeem.
  • Bij het EF (S) systeem van Canon wordt de opening electronisch ingesteld door middel van een instelwiel. De opening blijft echter op zijn maximale waarde en wordt kortstondig verkleind bij het nemen van de foto, wat de bediening van het fototoestel vergemakkelijkt.
Een electronische besturing maakt het mogelijk compactere optische systemen te bouwen, zoals het varifocal zoomsysteem.

Formaat (bestandsformaat)
Afbeeldingen worden in een gestandardiseerd computerformaat opgeslagen. Dit zijn de meest gebruikte formaten:
  • GIF: dit is één van de eerste formaten voor afbeeldingen, die in gebruik werd genomen toen computers slechts een beperkt aantal kleuren konden weergeven. Dit formaat ondersteunt afbeeldingen met maximaal 256 kleuren en comprimeert zeer goed (zonder kwaliteitsverlies). Een van de "kleuren" kan transparant gemaakt worden. Dit formaat is goed geschikt voor logo's.
  • BMP: bitmap: het intern formaat dat door Windows gebruikt wordt.
  • JPEG: het meest gebruikte formaat voor het opslaan van afbeeldingen. Er wordt compressie toegepast, met verlies van kleine details. Hoe sterker de compressie, hoe meer deze fouten zichtbaar worden.
  • PNG: oorspronkelijk bedoelt als alternatief op het GIF (waarop patenten rusten) is het ondertussen gegroeid tot een formaat met talrijke mogelijkheden. Het ondersteunt nagenoeg alle types afbeeldingen (palette zoals bij GIF, true color en grayscale zoals JPEG), maar ook een volwaardig alfa kanaal
  • TIFF: het formaat dat het meest gebruikt werd in de industrie (beeldverwering) omdat het de meeste eigenschappen van de afbeeldingen overnam. Compressie zonder kwaliteitsverlies is mogelijk.
  • RAW: dit is een merkgebonden formaat. Het bevat de data zoals die van de sensor afkomstig is. Dit formaat kan vaak enkel door de software van de fabrikant gelezen en "ontwikkeld" worden.
  • DNG: niet-merkgebonden raw formaat. Dit formaat biedt ondersteuning aan nagenoeg alle types sensoren en wordt aangeraden als opslagformaat voor archiveringsdoeleinden. De sensordata kan gecomprimeerd worden zonder kwaliteitsverlies. Het is mogelijk een kleinere JPEG afbeelding in het bestand op te nemen om een voorvertoning mogelijk te maken. De meeste camerafabrikanten weigeren echter dit formaat te gebruiken, om zo de consumenten te verplichen hun eigen software te gebruiken. Enkel bepaalde niche-fabrikanten (Pentax en Phase One) gebruiken dit formaat.

Formateren (geheugenkaart)
Het schrijven van de basis-informatie op een geheugenkaart of harde schijf. Deze basis-informatie bestaat minimaal uit een inhoudstabel (directory). Er bestaan verschillende bestandsorganisaties: FAT en NTFS zijn de twee meest bekende. Binnen deze twee formaten zijn er nog onderlinge verschillen. Omdat digitale fototoestellen slechts één formaat ondersteunen is het aangeraden de geheugenkaart in het fototoestel zelf te formateren.

Opgelet: bij het formateren zijn de reeds opgenomen foto's niet meer leesbaar omdat er een ieuwe (lege) inhoudstabel geschreven wordt. Zelfs de foto's die beveiligd zouden zijn kunnen niet meer gelezen worden. Er bestaan speciale programma's om ombereikbare foto's terug te lezen (na een formatering of omdat de inhoudstabel foute informatie bevat).

Fotochromisme, fotochromisch glas
Materiaal dat donkerder wordt onder invloed van licht (en in het bijzonder het UV-deel van het licht). Zowel glas als plastic kan fotochromisch gemaakt worden. Bij correctieglazen is er een extra coating op het glas aangebracht (wegens de dikteverschillen kan het glas zelf niet behandeld worden). Zoals bij fotografie spelen zilver-zouten (zilver chloride) een belangrijke rol. Het materiaal wordt spontaan weer helderder bij het wegvallen van de UV-straling. De terugkeer naar de grondtoestand hangt af van de warmte (hoe warmer, hoe sneller). Bij vriesweer worden fotochromische glazen nooit volledig helder, en bij warm weer worden ze nooit volledig donker. De glazen worden niet donker binnenshuis (afwezigheid van voldoende uv-straling).

Fotochromisch glas wordt niet gebruikt in de fotografie.

Fotogram
Afdruk van een onderwerp dat op een gevoelige plaat gelegd wordt en dan belicht wordt. De blauwdruk is een soort fotogram en was lange tijd de enige manier om tekeningen te dupliceren (blauwdruk maakt negatieve copieën). De benaming "blauwdruk" leeft nu nog voort in de betekenis van "copie". Een contactafdruk (afdruk van een negatief zonder vergroter) is ook een fotogram.

Four Thirds
Compleet systeem van •» Olympus met eigen lenzen en bodies. Ook andere fabrikanten produceren toestellen (Panasonic) en/of lenzen (Sigma) die compatibel zijn met het Four Thirds systeem. Het grootste voordeel van dit systeem is dat de lenzen half zo groot kunnen zijn en toch heel lichtgevoelig zijn. Telelenzen zijn dus half zo lang om eenzelfde beelduitsnede te bekomen. In augustus 2008 wordt er een afwijkend systeem gelanceerd, gebaseerd op de Four Thirds: het Micro-systeem

FP Flat Peak, Focal Plane
De oorspronkelijke betekenis van de afkorting FP was "Flat Peak": een flitslamp (magnesium) die een lange lichtpuls gaf van minstens 20ms. Een lange flitspuls is nodig voor een focal plane sluiter (spleetsluiter in het nederlands voor nederlanders) die een flitstijd nodig hebben van 1/60. Langzamerhand is de betekenis van de afkorting overgegaan op Focal Plane, het vlak waar het beeld gevormd wordt (en waar dus de sensor geplaatst wordt. Een focal plane sluiter of gordijnsluiter (in het nederlands voor belgen) is juist voor de sensor geplaatst in plaats van tussen de lenselementen. De huidige spleetsluiters zijn sneller gemaakt en hebben voldoende aan een flitspuls van 1/125 of zelfs 1/250 voor spiegelreflexen met kleinere sensor. Meer informatie waarom je een •» sluitersnelheid van 1/125 moet gebruiken bij het flitsen staat hier uitgelegd.

Fresnel lens
De breking van lichtstralen gebeurt enkel aan de lucht-glas overgangen. De dikte van de lens speelt geen rol. Door de lens in cirkelvormige stroken te verdelen en iedere keer het (nutteloze) middendeel weg te laten bekomt men een lens dat nog altijd even sterk is, maar veel minder glas nodig heeft. Fresnel-lenzen gebruikt men bij toepassingen waarbij de optische kwaliteiten (beeldzuiverheid) ondergeschikt zijn: lenzen in vuurtorens, lens van een flitser, vlakke vergrootglas (waarbij de cirkelvormige stroken heel klein zijn).

ƒ-waarde
De ƒ-waarde van een lens geeft aan hoeveel licht de lens doorlaat. Het is een verhouding: de diameter van de lens gedeeld door zijn brandpuntafstand. Aangezien de brandpuntafstand meestal groter is, is het getal een breukdeel, bijvoorbeeld 1/2.8 (dat ƒ/2.8 geschreven wordt). Hoe groter de diameter van de lens (ten opzichte van zijn brandpuntafstand), hoe meer licht de lens doorlaat.

Een lens met een opening of diafragma-waarde van ƒ/1 laat “100%” van het licht door (hier snij ik wel de hoekjes af voor de duidelijkheid). Wegens praktische (de lens zou onhandelbaar groot worden), technische (geen zoom) en vooral budgetaire beperkingen is het meestal niet mogelijk een dergelijke lens te bouwen. Een lens van ƒ/2 heeft een hoge lichtsterkte (laat 1/4 van de maximale hoeveelheid licht door), en bij een lens van ƒ/5.6 is de lichtsterkte gedaald tot 3%. Lenzen met een grote zoombereik en uiterste telelenzen hebben een lager lichtrendement. Dat is een minpunt want daardoor ben je verplicht een statief te gebruiken bij hoge brandpuntafstandswaarden.

De ƒ-waarde is een geometrische waarde. Aangezien ieder lens waaruit de optiek bestaat een klein lichtverlies veroorzaakt (weerkaatsing op de lucht-glas-overgangen) is de effektieve waarde (aangeduid als t-waarde) altijd kleiner.