Woordenlijst

Woordenlijst fotografie


Packshot
Produktfotografie voor reklamedoeleinde (weergave op een website of catalogus). Het produkt kan getoond worden zonder zijn verpakking (als het produkt vooral aangeboden wordt zonder verpakking, zoals een hifi installatie) of in zijn verpakking. Het produkt moet perfekt belicht worden en aantrekkelijk voorgesteld worden.

Palette (of palet)
Reeks kleuren waarover men kan beschikken. De kleuren van de palette (engelse benaming: Color Look Up Table) kunnen nauwkeurig gedefinieerd zijn, maar het aantal kleuren is beperkt. Het GIF-formaat gebruikt een palette. De bedoeling van een palette is het efficient opslaan van een afbeelding mogelijk te maken: bij ieder pixel moet men enkel verwijzen naar het nummer in de palette. Bij opeenvolgende pixels met dezelfde kleur volstaat het te vermelden: 18 pixels met kleur 6. Palettekleuren zijn ideaal voor navigatiebalken, icoontjes, logo's en dergelijke.

Indien men meer kleuren wenst kan men dithering toepassen. Men gebruikt hierbij twee of meerdere paletkleuren naast elkaar om de ontbrekende kleur voor te stellen.

In de industrie wordt er vaak gewerkt met RAL-kleuren zodat men kan volstaan met een beperkt assortiment kleuren. De RAL kleuren gebruiken een palette van ongeveer duizend verschillende kleuren waaruit men kan kiezen. In de praktijk blijken meer kleuren niet nodig te zijn omdat ze nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn. Ook het Pantone-systeem gebruikt een paletten van ongeveer 2000 kleuren. Maar ook bij logo's op bedrijfsvoertuigen (kleefletters) en op briefhoofden worden het aantal beschikbare kleuren vaak beperkt. Op een logo valt een beperkt aantal goed gekozen kleuren meer op dan teveel verschillende kleuren.

Pancake lens
Relatief dunne lens (zonder zoom of met een zeer beperkte zoom) die op bepaalde systeemcamera's gebruikt kan worden. Daardoor bekomt men een fototoestel met verwisselbare lens die niet groter is dan een compact fototoestel. Pancake is engels voor pannekoek.

Panchromatische film
Panchromatische film is zwart-wit film die gevoelig is voor alle kleuren. Dergelijke films geven een natuurgetrouwe zwart-wit weergave van de werkelijkheid (in vergelijking met de eerste orthochromatische en isochromatische films).

Pannen
Zie meetrekken.

Parallax
Bij fototoestellen met range finder (optische zoeker): een beeldverschuiving dat ontstaat bij het fotograferen van objecten die dichtbij staan omdat de optische zoeker verschoven staat ten opzichte van de hoofdlens.

Parfocale zoom
Een parfocale zoom behoud zijn focus bij het zoomen. Dit is van belang bij het filmen: om de juiste focus te bepalen wordt er ingezoomd en scherpgesteld, en dan blijft de focus behouden, ongeacht de zoomstand. Een parfocale zoom is complexer dan een varifocale zoom en bestaat uit minstens 3 enkelvoudige lenzen.

PASM Program - Aperture - Shutter - Manual
Dit zijn de 4 basisinstellingen van een reflex. Deze basisinstellingen of modi worden met een draaiknop ingesteld. Soms zijn er extra mogelijkheden zoals "scènes" (sport, portrait,...) waarbij het toestel de juiste parameters automatisch instelt.

Passieve autofocus
Zie Focus, passieve autofocus

PC aansluiting (Prontor/Compur)
Dit is een gestandardiseerde aansluiting voor een externe flitser. Het ziet er uit als een kleine cinch-aansluiting. Tegenwoordig gebruikt ieder fabrikant zijn eigen flitssysteen (via meervoudige contacten op de hotshoe), waardoor de oudere PC aansluiting in de verdrukking is geraakt. De PC aansluiting werd voor het eerst gebruikt ten tijde van de magnesium-flits. Om synchronisatie mogelijk te maken moet de PC uitgang aangepast worden aan het soort flits:
  • M (van medium): voor magnesium-flitsers die hun maximale lichtintensiteit na 25ms bereiken
  • F (van fast): voor kleine magnesium-flitsers die hun maximale lichtintensiteit na 5ms bereiken
  • X (van Xenon): voor electronische flitsers die ogenblikkelijk hun maximaal lichtvermogen uitzenden, en
  • FP (van Flat Peak, niet van Focal Plane!): voor flitsers die een relatief lange flitspuls produceren, compatibel met de spleetsluiter van reflexcamera's.
Bij de eerste twee PC aansluitingen, wordt het contact gemaakt voordat de sluiter volledig open is (25 of 5ms ervoor), zodat de flitser zijn maximale lichtintensiteit bereikt als de sluiter volledig open is. Meer info over de •» PC aansluiting.

Perspectief
Natuurlijke beeldvertekening ten gevolge van de positie van de kijker ten opzichte van het onderwerp. •» "Perspectief wordt hier grafisch uitgelegd (vluchtlijnen, verdwijnpunten).

Perspective control
Speciale lensconstructie waarbij de lenseenheid kantelbaar is ten opzichte van de mount. Een andere benaming is Tilt & shift. Deze lenzen worden gebruikt bij technische fotografie (fotografie van gebouwen en objecten) en maakt het mogelijk de perspectiefvertekening te onderdrukken. Deze vertekening kan nu ook met Photoshop verwijderd worden, maar een ander nadeel (het in onmogelijk zowel de voet als de top van een hoog gebouw perfekt scherp te krijgen) kan enkel opgelost worden met een perspective control lens: zie het principe van Scheimpflug.

Pellixspiegel
(vertaald: velletje, "peau" in het frans, peliculle komt van dezelfde radix)
Half-doorlatende spiegel dat in de jaren '70 gebruikt werd en nu terug bovengehaald wordt. Het is een heel dunne spiegel die niet op-en neerklapt zoals bij een klassieke spiegelreflex (maar het kan wel naar boven geklapt worden om de sensor te reinigen). De spiegel staat vast in zijn "lage" positie en laat het grootste deel van het licht door naar de beeldsensor. Deze toestellen hebben dus altijd live beeld. Een deel van het licht wordt naar de AF sensoren gestuurd, zodat de snelle fase-detectie autofocus mogelijk is. SLT (Single lens Translucent) fototoestellen die met een dergelijke pellixspiegel uitgerust zijn combineren de voordelen van een spiegelreflex (supersnelle autofocus) met die van een compact fototoestel (live beeld).

Pentamirror, pentaprism
Bij een spiegelreflex moet het beeld dat op het horizontaal matglas geprojecteerd wordt naar de oculair gestuurd worden (zie •» werking van een spiegelreflex). Daarvoor dient de pentamirror of pentaprism. In het algemeen geeft een pentaprism een beter gedefinieerd beeld in de zoeker omdat er minder lucht-glas overgangen zijn, maar een pentaprism is zwaarder en duurder. Een pentamirror produceert soms een "tunnelzicht" en wordt vaker gebruikt in instapmodellen. De pentamirror is verantwoordelijk voor de bult bovenaan in het midden van het toestel. Sommige reflextoestellen gebruiken een porroprism in plaats van een pentaprism. Terwijl een pentaprism het beeld gewoon recht zet, voert de porromirror een extra operatie op de lichtstralen: het beeld wordt eveneens naar een zijkant verschoven, een verandeming voor mensen met dikke neuzen.

Plan américain
Zie plan américain (modellensite).

Plastic fantastic
Naam dat aan een goedkope (plastieken) lens gegeven wordt als die toch heel goede foto's produceert. Deze naam wordt vooral voor 50mm prime lenzen gebruikt: minder dan 100€, een plastiken vatting, en toch betere foto's dan met de meegeleverde kitlens.

•» "Plastic fantastic" heeft ook een tweede betekenis in de modellenwereld.

PictBridge
Standaard voor het automatisch printen van foto's via de camera zonder een computer te moeten gebruiken. De camera wordt met de printer verbonden door middel van een USB kabel (de printer is de host). PictBridge is gebaseerd op de DPOF standaard waarbij op de camera zelf aangegeven wordt welke foto's uitgeprint moeten worden.

Pinhole camera Français; sténopé
Camera zonder lens. In plaats van een lens wordt er een klein gaatje gebruikt, bijvoorbeeld 0.25mm in diameter. In tegenstelling met een klassieke lens kan er slechts weinig licht door (opening is ongeveer ƒ/100), waardoor extreem lange sluitertijden nodig zijn. Een dergelijke lens heeft geen "brandpunt" en dus ook geen brandpuntsafstand, de openingshoek wordt bepaald door de afmetingen van de gevoelige laag en de afstand tot de pinhole. Het beeld is op alle afstanden even scherp (oneindige scherptediepte) en er treden geen vervormingen op in de hoeken. Bij breedhoek zijn de hoeken minder helder, maar dit kan gecompenseerd worde door de filmoppervlakte te buigen (je kan een camera obscura maken met een conserveblik).

Een pinhole camera kan gemakkelijk gemaakt worden met een reflextoestel (waarbij de normale werking van het toestel behouden blijft) indien je nog beschikt over de body cap. Maak een gat in de cap en monteer een doorboorde koperen plaatje (diameter van het gaatje: 0.2mm). Dergelijke doorboorde plaatjes kan je op internet sites vinden want het zelf boren is niet mogelijk. De plaatjes worden machinaal met een laserstraal doorboord. Zet je toestel op manueel en gebruik een sluitertijd van een seconde (felle middagzon in de zomer). De pinhole "lens" is 2000 à 3000 maal minder gevoelig dan een normale lens. Je zal merken dat de beeldresolutie beperkt is (ongeveer vergelijkbaar met een video-opname, een 0.1 megapixel fototoestel) omdat een beeldpunt op de sensor nooit kleiner kan zijn dan de opening. Wegens de superkleine opening is alle stof op de sensor goed zichtbaar!

Pixel
Elementair beeldelement (samenvoeging van "picture element"). Men spreekt enkel van pixels bij apparaten met een telbaar aantal elementen. Een beeldbuistelevisie of een plumbicon (opnamebeeldbuis) hebben geen "pixels". Een sensor wordt gekenmerkt door zijn aantal pixels (voornamelijk een verkoopsargument). Omdat een pixel op zich niet kleurgevoelig is, moet er voor ieder pixel een klein kleurfilter geplaatst worden. Om een "wit" beeldelement te bekomen heb je 4 kleurpixels nodig. De filtermatrix heet een •» Bayer kleurfilter. Ook een LCD of plasma panel heeft een aantal pixels, bijvoorbeeld 1600 * 1200 = 1.9 megapixel, maar hier worden slechts drie pixels gebruikt om één wit element te bekomen.

Pixels kunnen defekt gaan (zowel bij een sensor of een scherm). Volgende defekten kunnen opgetekend worden:

  • Dead pixel: een dode pixel geeft geen signaal (electrische spanning bij een sensor) of licht niet op.
  • Stuck pixel: een pixel die niet aangestuurd wordt (onderbreking). Deze pixel is zichtbaar als een heldere stip on een donkere achtergrond en een donkere stip op een heldere achtergrond. Stuck pixels worden het vaakst aangetroffen bij LCD displays.
  • Hot pixel: pixel die altijd oplicht of een lichtstip geeft op de foto. Een hot pixel is meestal meer zichtbaar dan een dode pixel.

Bij sensoren kunnen de defekte pixels softwarematig uitgeschakeld worden (hun afwijkende waarde wordt niet gebruikt).
Bij LCD panelen zijn de foutieve pixels altijd zichtbaar (men kan ze niet electronisch onderdrukken). Daarom proberen de fabrikanten panelen te maken zonder defekten (de zogenaamde klasse-I schermen). Bij goedkopere merken worden ook panelen met defekte pixels in de produktie van televisies of monitoren gebruikt. Enkel indien de klant zou reclameren wordt het scherm vervangen.

Pixel mapping
Bij het fabriceren van sensoren voor fototoestellen is er altijd een klein percentage defekte pixels. Het is bijna onmogelijk sensoren te bouwen zonder defekte pixels (ze zouden minstens 10× zo duur moeten zijn!). Daarom wordt het signaal van pixels met een te hoge of te lage waarde niet gebruikt (men gebruikt het gemiddelde van naburige pixels). Pixel mapping gebeurt ofwel in de fabriek, bij sommige toestellen kan deze funktie op een later tijdstip opnieuw uigevoerd worden (het aantal defekte pixels blijft niet constant).